READABILITY LEVELS OF TEXTS IN FOURTH GRADE TURKISH TEXTBOOKS AND READING COMPREHENSION
DÖRDÜNCÜ SINIF TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDAKİ METİNLERİN OKUNABİLİRLİK DÜZEYLERİ VE OKUDUĞUNU ANLAMA
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17720722Keywords:
Readability, reading comprehension, Turkish textbooks, Turkish educationAbstract
The aim of this study is to evaluate and compare the readability levels of texts in fourth-grade Turkish textbooks using different readability formulas and to determine fourth-grade students’ reading comprehension levels regarding these texts. The research was conducted using the descriptive survey method. Since the relationship between two different variables was examined, the study was designed within a correlational survey model. When the Ateşman Readability Formula and students’ mean reading comprehension scores were compared, it was observed that students achieved the highest scores on the text classified as “difficult,” whereas they obtained the lowest scores on the text classified as being of moderate difficulty. In comparisons involving the Çetinkaya–Uzun Readability Formula and students’ mean comprehension scores, students received the highest scores on texts categorized as having an “insufficient readability level (10th–12th grades),” while lower scores were obtained from texts at the educational level (8th–9th grades). Similarly, when the readability levels determined by the Bezirci–Yılmaz Readability Formulas were compared with students’ mean comprehension scores, it was found that students achieved the highest scores on texts at the undergraduate level, while they scored the lowest on texts targeted for primary education grade levels. According to the Sönmez Understandability (Readability) Formulas, students obtained the highest scores on the text classified as “understandable with assistance,” whereas lower scores were recorded for texts classified as “understandable.” Additionally, using the Flesch–Kincaid Readability Formulas, although all three texts were at a university-graduate readability level, they nevertheless produced both the highest and lowest comprehension scores. Based on these findings, no relationship was identified between the readability levels of the texts and students’ reading comprehension levels. However, a significant difference was found between students’ total comprehension scores and the educational levels of their mothers and fathers. The study recommends that texts selected for textbooks be examined in terms of readability, that the existing readability formulas be revised or redeveloped to align with the linguistic structure of Turkish, that research be conducted to analyze the relationship between students’ reading comprehension skills and readability formulas, and that further readability studies be carried out to contribute to the related literature.
References
Ateşman, E. (1997). Türkçede okunabilirliğin ölçülmesi. A.Ü. TÖMER Dil Dergisi. 58, 171–174.
Bağcı, H. ve Ünal, Y. (2013). İlköğretim 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik düzeyi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(3), 12-28.
Baki, Y. (2019). Türkçe dersi 8. Sınıf kitabındaki metinlerin okunabilirliği. Journal of Language Education and Research, 5(1), 30-46. DOI: 10.31464/jlere.528298
Bezirci, B. ve Yılmaz, A. E. (2010). Metinlerin okunabilirliğinin ölçülmesi üzerine bir yazılım kütüphanesi ve Türkçe için yeni bir okunabilirlik ölçütü. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 12(3), 49-62.
Bıyık, Z. ve Melanlıoğlu, D. (2022). Kovid-19 sürecinde ortaokul öğrencilerinin akıcı okuma becerilerinin okuduğunu anlama, okuma tutum ve kaygısıyla ilişkisi. Karadeniz Araştırmaları, 19 (76), 1311-1330. DOI:10.56694/karadearas.1220659
Bolat, K. (2016). Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik ve anlaşılabilirliği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
Bora, A. (2019). Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik yönünden incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi.
Can, A. (2014). SPSS ile Bilimsel Araştırma Sürecinde Nicel Veri Analizi, Pegem Akademi Yayınları.
Ceran, E., Yıldız, M. O. ve Özdemir, İ. (2015). İlkokul 2. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerinin cinsiyet ve yaşa göre incelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 5(3), 151-166.
Chall, J. S. (1988). The Beginning Years. In B. L. Zakaluk and S. J. Samuels (Eds.), Readability: Its Past, Present and Future (pp. 2-13), Newark, Delaware: IRA
Cimem, Ö. (2017). Okula başlama yaşına göre ilkokul ikinci sınıf öğrencilerinin okuma becerilerine dair bir araştırma [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
Coşkun, K. (2021). Sekizinci sınıf Türkçe ders kitabındaki okuma metinlerinin okunabilirlik düzeyinin değerlendirilmesi. International Journal of Language Academy, 36(36), 66-77. DOI:10.29228/ijla.48401
Çakıroğlu, O. (2015). İlkokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik düzeylerinin öğrenme güçlüğü olan öğrenciler açısından değerlendirilmesi. İlköğretim Online, 14 (2), 671-681. DOI: 10.17051/io.2015.31984
Çetinkaya, G. ve Uzun, L. (2018). Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik özellikleri, (1. Baskı), Pegem Akademi Yayıncılık.
Çetinkaya, G. (2010). Türkçe metinlerin okunabilirlik düzeylerinin tanımlanması ve sınıflandırılması [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
Çiftçi, Ö., Çeçen, M. A. ve Melanlıoğlu, D. (2007). Altıncı sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik açısından değerlendirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi (Elektronik), 6(22), 206-219. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/69981
Çiftçi, Ö. ve Temizyürek, F. (2008). İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerinin ölçülmesi/Measurement Understanding of Reading Skills In 5th Classes of Primary Schools. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5-9.
Çoban, A. (2014). Okunabilirlik kavramına yönelik bir derleme çalışması. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 9, 96-111.
Demirci, M. E. (2008). Okuma yöntemini ses temelli yöntem ile öğrenmiş ilkokul 2. ve 3. sınıf öğrencilerin okuduğunu anlama, okuma hızı ve okumada doğruluk düzeyleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversitesi.
Dilek, E. (2021). 6. sınıf Türkçe ders kitaplarının tema-metin ilişkisi bakımından okunabilirliği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Giresun Üniversitesi.
Durukan, E. (2014). Metinlerin okunabilirlik düzeyleri ile öğrencilerin okuma becerileri arasındaki ilişki. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 2(3), 68-76.
Gelbal, S. (2010). Sekizinci sınıf öğrencilerinin sosyoekonomik özelliklerinin Türkçe başarısı üzerinde etkisi. Eğitim ve Bilim, 33(150), 1-13.
Güzel, İ., ve Erdem, İ. (2022). İçerik temelli eleştirel düşünme öğretiminin 5. sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerine etkisi. Journal of Turkish Studies, 17(6), 1359–1391. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.62524
Hanedar, R. T. (2011). 8. sınıf öğrencilerinin kitap okuma alışkanlığı ve okuduğunu anlama becerileri üzerine bir araştırma [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
Karatay, H., Bolat, K. K. ve Güngör, H. (2013). Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik ve anlaşılabilirliği. The Journal Academic Social Science Studies, 6, 603-623. https://dx.doi.org/10.9761/JASSS1770
Karasar, N. (2017). Bilimsel araştırma yöntemi: kavramlar ilkeler teknikler. (32. Baskı). Nobel Yayınları.
Kaya, Z. (1998), “İş Eğitimi Kitaplarının Okunaklılığı”, Eğitim ve Bilim, (108), 30–35.
Köse, E. Ö. (2009). Biyoloji 9. sınıf ders kitabı hücre ile ilgili metinlerin okunabilirlik düzeyleri. Journal of Arts and Sciences,12, 141-150.
MEB (2009). İlköğretim Türkçe dersi (1-5. Sınıflar) öğretim programı ve kılavuzu. Ders Kitapları Müdürlüğü Basımevi, Ankara.
MEB (2019). Türkçe dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=663
MEB (2021). Ders kitaplarında okunabilirlik. MEB: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
Miles, M, B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed). Thousand Oaks, CA: Sage.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2009). Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları Yönetmeliği, Resmî Gazete, 27449.
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2010). PISA 2009 Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Projesi, Ulusal Ön Rapor. Ankara: Eğitim Araştırma ve Geliştirme Dairesi Yayınları. Erişim Tarihi: 21 Aralık 2016 http://www. earged. meb. gov. tr/pdf/pisa2009rapor. pdf, 18.
Okur, A. ve Arı, G. (2013). 6, 7, 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirliği. İlköğretim Online, 12(1), 202-226.
Özbay, M. (2003). Türkçe öğretiminde hedef-araç ilişkisinin ders kitabı örneğinde değerlendirilmesi. Türklük Bilimi Araştırmaları, (13), 59-69.
Özçetin, K. ve Karakuş, N. (2020). 5. Sınıf türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik yönünden incelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 5(1), 175-190.
Özdemir, S. (2016). Beşinci sınıf Türkçe ders kitabındaki öyküleyici ve bilgilendirici metinlerin okunabilirlik durumu. Sınırsız Eğitim ve Araştırma Dergisi, 1(1), 33-46.
Özhan, T. (2019). İlkokul 3. sınıf öğrencilerinin akıcı okuma becerilerinin ve anlama düzeylerinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
Saltık, O. (2018). Okuma kültürü edindirme sürecinde Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin niteliği üzerine öğretmen görüşleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(2), 281-296.
Solmaz, E. (2009). İlköğretim 4. ve 5. sınıf düzeylerindeki Türkçe metinlerde cümle uzunluğu, kelime uzunluğu ve kelime hazinesinin okunabilirlik üzerine etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
Sönmez, V. (2003). Metinlerin eğitselliğini saptamada matematiksel bir yaklaşım (Sönmez modeli). Eğitim Araştırmaları, 10, 24–39.
Temizyürek, F. (2010). Türkiye’de okuma seferberliği çerçevesinde seçilen kitapların kelime-cümle uzunlukları ve okunabilirlik açısından incelenmesi. Türklük Bilimi Araştırmaları, 27, 645-654.
Temur, T. (2002). İlköğretim 5. sınıf Türkçe ders kitaplarında bulunan metinler ile öğrenci kompozisyonlarının okunabilirlik düzeyleri açısından karşılaştırılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
Temur, T. (2003) Okunabilirlik (readability). TÜBAR-XIII-/2003-Bahar, 174-177.
Tolğay, N. (2020). Öğrencilerin hata analizi bulgularına göre okuma durumlarının değerlendirilmesi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Vatansever Bayraktar, H. (2015). Ses temelli cümle yöntemi ile okuma yazma öğrenen öğrencilerin farklı metin türlerine göre okuduğunu anlama başarılarının incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi/The Journal of International Social Research, 8(40), 595-612.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (10. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
Yıldız, M. ve Akyol, H. (2011). İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama, okuma motivasyonu ve okuma alışkanlıkları arasındaki ilişki. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi , 31(3), 793-815.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.