İBN MÂLİK’İN ŞİİRLE İSTİŞHÂDDA BULUNMASI: MANSÛBÂT ÖRNEĞİ
IBN MĀLİK’S COLLABORATION WITH POETRY: THE AL- MANSÛBĀT EXAMPLE
Özet Görüntüleme: 15
/ 
PDF İndirme: 7
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18232983Anahtar Kelimeler:
Arap Dili, İbn Mâlik, Sarf, Nahiv ve MansûbâtÖzet
İbn Mâlik, 600/1204 tarihinde Kurtuba şehrine yakın olan Ceyyân’da doğdu, dönemin önemli âlimlerinden sarf, nahiv, kıraât ve benzeri dersler aldı. Kurtuba, Dımaşk ve Hicâz gibi yerlere ilim seyahatleri yaptı. Arapçaya dair güçlü bilgi ve birikime sahip oldu, ilim meclislerinde hocalık yapma şerefine nail oldu. Başta evladı İbnü’n-Nâzım (ö. 686/1287) olmak üzere çok değerli hocaların yetişmesine vesile oldu. Nahivle alakalı çok değerli eserler kaleme aldı ve 672/1274 yılında Dımaşk’ta vefat etti. İbn Mâlik’in eserleri incelendiğinde çok sayıda şiirin delil getirildiği müşahede edilecektir. Müellifin nezdinde çok kıymetli nakli bir delil olan şiir üzerine araştırmalar yapmak, veri toplamak ve istişhâd örnekleri sunmak önemli bir görev olduğu aşikârdır. Bu makalede, İbn Mâlik’in mansûbât konusuyla alakalı istişhâdda bulunduğu şiirler hakkında değerlendirmeler yapılacak, nahve dair tüm eserleri taranacak, şiir ve şairleri tespit edilecek, örnek verilecek üçer şiir daha önceki çalışmalarımızı da dikkate alarak belirlenecek, aynı şiir tekraren ifade edilmeyecek, şiirlerin aruz sisteminde yer alan bahirleri açıklanacak, zengin bir kaynakça kullanılmaya çalışılacak, çok fazla ayrıntıya girmemek adına metin içi her bir örnek için en fazla beşer kaynak eser gösterilecek, konunun anlaşılmasına katkı sunmak için giriş bölümünde açıklamalar yapılacak ve makalenin geneli hakkında kısa, öz bir değerlendirme icra edilecektir. Bu araştırmada şiirin önemini vurgulamak, gücünü göstermek, asırlar önce yazılan eserleri günümüz Türkçesi ile ifade etmek, şiir üzerinde araştırma yapmak isteyenlere katkı sunmak, müellifin mansûbata dair görüşlerini aktarmak ve kısa ve öz bilgilerle açıklamalarda bulunmak amacımız olmuştur.
Referanslar
Abdülkâdir el-Bağdâdî, Ö. (1997). Ḫizânetü’l-Edeb (4. Baskı, Cilt 1-13). Kâhire: Mektebbetü’l-Hâncî.
el-‘Aynî, E. (2010). el-Maḳâṣıdü’n-Naḥviyye fî Şerḥi Şevâhidi Şürûḥi’l-Elfiyye. Kâhire: Dâru’s-Selâm.
Bağdatlı İsmâil Paşa, M. (2017). Hediyyetü’l-‘Arifîn Esma’u’l-Müellifîn ve Âsâru’l-Muṣannifîn (Cilt 1-2). Beyrût: Müessesetü’t-Târîhi’l-‘Arabî.
Brockelmann, C. (1959). Târiḫu’l-Edebi’l-‘Arabî (Cilt 1-6). Kâhire: Dâru’l-Ma‘ârif.
Ebû ‘Amr eş-Şeybânî, İ. (2001).Şerḥu’l-Mu‘alleḳâti’t-Tis‘. Beyrût: Müessesetü’l-E‘lemî.
Ebû Hayyân el-Endelüsî, M. (1996). et-Tezyîl ve’t-Tekmîl fî Şerḥi Kitâbi’t-Teshîl (Cilt 1-
. Beyrût: Dâru’l-Kalem.
el-Enbârî, K. (1957). Esrâru’l-‘Arabiyye. Dımaşk: el-Mecme‘u’l-‘İlmiyyi’l-‘Arabî.
el-Fârızî, Ş. (1971). Şerḥu’l-İmâmi’l-Fârızî alâ Elfiyyeti İbni Mâlik (Cilt 1-4). Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye.
İbn ‘Abdülber en-Nemerî, E. (1981). Behcetü’l-Mecâlis ve Ünsü’l-Mücâlis ve Şaḥẕü’ẕ-Zâhini
ve’l-Hâcis (Cilt 1-2). Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye.
İbn ‘Âdil, E. (1998). el-Lübâb fî ʿUlûmi’l-Kitâb (Cilt 1-20). Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye.
İbn ‘Akîl, E. (1980). el-Müsâʿid ʿalâ Teshîli’l-Fevâʾid (Cilt 1-4). Dımaşk: Dâru’l-Fiker.
İbn ‘Akîl, E. (1980). Şerḥu İbn ‘Aḳîl ‘alâ Elfiyyeti İbn Mâlik. (Cilt 1-4). Kâhire: Dâru’t-Türâs.
İbn Cinnî, E. (1952). el-Ḫaṣâiṣ (Cilt 1-3). Beyrût: el-Mektebetü’l-‘İlmiyye.
İbn Cinnî, E. (1972). el-Lümaʿ fi’l-ʿArabiyye. Kuveyt: Dâru’l-Kütübi’s-Sekâfe.
İbn Düreyd, E. (1987). Cemheretü’l-Luġa. Beyrût: Dâru’l-‘İlm li’l-Melâyîn.
İbn Hallikân, E. (1978). Vefeyâtü’l-A‘yân ve Enbâ’ü Ebnâ’i’z-Zamân (Cilt 1-8). Beyrût: Dâru
Sâdr,
İbn Hişâm, E. (2000). Evḍaḥu’l-Mesâlik ilâ Elfiyyeti İbn Mâlik (Cilt 1-4). Beyrût: Dâru’l-Fiker.
İbn Kâdî Şühbe, T. (2008). Terâcimu Ṭabaḳâti’n-Nuḥât ve’l-Luġaviyyîn ve’l-Müfessirîn ve’l-
Fuḳahâ. Beyrût: ed-Dâru’l-‘Arabiyye li’l-Mevsû‘ât.
İbn Mâlik, C. (1986). Şerḥu’l-Kâfiyeti’ş-Şâfiyye. Mekke: Dâru’l-Me’mûn li’t-Türâs.
İbn Mâlik, C. (1990). Şerḥu’t-Teshîl (Cilt 1-4). Cîze: Dâru’l-Hacer.
İbn Mâlik, C. (1977). Şerḥu ‘Umdeti’l-Ḥâfıẓ ve ‘Uddetü’l-Lâfıẓ. Bağdâd: İhyâ’u’t-Türâsi’l-İslâmî
İbn Sîde, E. (2000). el-Muḥkem ve’l-Muḥîṭü’l-A‘ẓam (Cilt 1-11). Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye.
İbn Şâkir el-Kütübî, M. (1973). Fevâtü’l-Vefeyât (Cilt 1-5). Beyrût: Dâru Sâdr.
İbn Tağrîberdî, E. (1993). el-Menhelü’ṣ-Ṣâfî ve’l-Müstevfâ Ba‘de’l-Vâfî (Cilt 1-16). Kâhire: Câmi‘atü’l-Kâhire.
İbn Ya‘îş, E. (2001). Şerhu’l-Mufaṣṣal li’z-Zemahşerî (Cilt 1-6). Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye.
İbnü’l-Cezerî, E. (2006). Ġâyetü’n-Nihâye fî Ṭabaḳâti’l-Ḳurrâ’ (Cilt 1-2). Beyrût: Dâru’l Kütübi’l-‘İlmiyye.
İbnü’l-Enbârî E. (2014). Şerḥu’l-Ḳaṣâ’idi’s-Seb‘i’ṭ-Ṭıvâli’l-Câhiliyyât. Beyrût: Dâru’l Ma‘ârif.
İbnü’l-Esîr, M. (2000). el-Bedîʿ fî ‘İlmi’l-ʿArabiyye. Mekke: Câmi‘a Ümmi’l-Kurâ.
İbnü’l-Haşşâb, E. (1972). el-Mürtecel fî Şerḥi’l-Cümel. Dımaşk: Emîn Mektebü Mecme‘i’l-Luğati’l-‘Arabî.
İbnü’l-‘İmâd, E. (1986). Şezerâtü’z-Zeheb fî Aḫbâri men Zeheb. (Cilt 1-10). Beyrût: Dâru İbni Kesîr.
İbnü’n-Nâzım, B. (2000). Şerḥu İbni’n-Nâẓım ‘alâ Elfiyyeti İbni Mâlik. Beyrût: Dâru’l Kütübi’l-‘İlmiyye.
İbnü’s-Sâiğ, M. (2004). el-Lemḥe fî Şerḥi’l-Mulḥa. Medine: el-Câmi‘atü’l-İslâmiyye.
İmîl Ya‘kûb, B. (1996). el-Mu‘cemu’l-Mufaṣṣal fî Şevâhidi’l-Lüğati’l-‘Arabiyye (Cilt 1-14). Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye.
el-Makarrî, E. (1968). Nefḥu’ṭ-Ṭîbb min Ġuṣni’l-Endelüsi’r-Raṭîb (Cilt 1-8). Beyrût: Dâru Sâdr.
el-Merzûkî, E. (2003). Şerḥu Dîvâni’l-Ḥamâse. Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye.
el-Murâdî, E. (2001). Tavżîḥu’l-Maḳâṣıd ve’l-Mesâlik bi Şerḥi Elfiyyeti İbni Mâlik. Kâhire: Dâru’l-Fikri’l-‘Arabî.
Nâzırü’l-Ceyş, M. (2007). Temhîdü’l-Ḳavâ‘id bi Şerḥi Teshîli’l-Fevâ’id. Kâhire: Dâru’s Selâm.
es-Safedî, S. (2000). el-Vâfî bi’l-Vefeyât (Cilt 1-29). Beyrût: Dâru İhyâ’i’t-Türâsi’l-‘Arabî.
Semîn el-Halebî, E. (1985). ed-Dürrü’l-Maṣûn fî ʿUlûmi’l-Kitâbi’l-Meknûn (Cilt 1-11). Beyrût: Dâru’l-Kalem.
Sîbeveyhi, E. (1988). el-Kitâb (3. Baskı, Cilt 1-5). Kâhire: Mektebetü’l-Hâncî.
es-Sîrâfî, E. (2008). Şerḥu Kitâbi Sîbeveyhi (Cilt 1-5). Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye.
es-Sîrâfî, Y. (1974). Şerḥu Ebyâti Kitâbi Sîbeveyhi (Cilt 1-2). Beyrût: Dâru’l-Fiker.
es-Sübkî, E. (1964).Ṭabaḳâtü’ş-Şâfi‘iyyeti’l-Kübrâ (Cilt 1-10). Kâhire: ‘İsa’l-Bâbi’l-Halebî.
es-Süyûtî, C. (1979). Buġyetü’l-Vu‘ât fî Ṭabakâti’l-Lüġaviyyîn ve’n-Nüḥât (Cilt 1-2). Beyrût: Dâru’l-Fiker.
es-Süyûtî, C. (2014). Şerḥu Şevâhidi’l-Muġnî. Beyrût: Lecnetü’t-Türâsi’l-‘Arabî.
es-Süyûtî, C. (1998). Hem‘u’l-Hevâmi‘ fî Şerḥi Cem‘i’l-Cevâmi‘ (Cilt 1-4). Beyrût: Dâru’l Kütübi’l-‘İlmiyye.
eş-Şâtıbî, İ. (2007). el-Maḳâṣıdü’ş-Şâfiye fî Şerḥi’l-Ḫulâṣati’l-Kâfiye (Cilt 1-4). Mekke:
Me‘hedü’l-Buhûsi’l-‘İlmiyye ve İhyâ’i’t-Türâsi’l-İslâmiyye.
Taşköprizâde, A. (1985). Miftâḥu’s-Saʿâde ve Miṣbâḥu’s-Siyâde fî Mevḋûʿâti’l-ʿUlûm (Cilt 1-3). Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye.
el-‘Ukberî, E. (2009). el-Lübâb fî ‘İleli’l-Binâ’i ve’l-İ‘râb. Kâhire: Mektebetü’s-Sekâfeti’d-
Diniyye.
el-Üşmûnî, E. (1955). Menhecü’s-Sâlik ilâ Elfiyyeti İbn Mâlik. Beyrût: Dâru’l-Kitâbi’l-‘Arabî.
el-Yâfi‘î, E. (1997). Mirʾâtü’l-Cenân ve ʿİbretü’l-Yaḳẓân fî Maʿrifeti Ḥavâdis̱i’z-Zamân (Cilt
-4). Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye.
ez-Zevzenî, H. (1992). Şerḥu’l-Mu‘allaḳâti’s-seb‘. Beyrût: ed-Dâru’l-‘Alemiyye.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
