BORSA İSTANBUL TİCARET SEKTÖRÜNDE FİNANSAL SIKINTI TAHMİNİ: ALTMAN, SPRİNGATE, GROVER VE ZMİJEWSKİ MODELLERİ İLE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ: BORSA İSTANBUL TİCARET SEKTÖRÜNDE FİNANSAL SIKINTI TAHMİNİ: ALTMAN, SPRİNGATE, GROVER VE ZMİJEWSKİ MODELLERİ İLE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ

Fırat KINALI

doi:10.5281/zenodo.18052393

Yazarlar

Fırat KINALI Selçuk Üniversitesi https://orcid.org/0000-0002-4908-4351

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.18052393

Anahtar Kelimeler:

Finansal Sıkıntı, Finansal Sıkıntı Tahmin Modelleri, Borsa İstanbul

Özet

Bu çalışmanın temel amacı, Borsa İstanbul (BİST) ticaret sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin 2021–2024 dönemine ait mali verilerini kullanarak finansal sıkıntı riskini ölçmek ve Altman, Springate, Grover ve Zmijewski modelleri aracılığıyla karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir. Finansal sıkıntının erken tespitinin şirketlerin devamlılığı ve yatırımcı kararları açısından önemli bir unsur olması nedeniyle, çalışma sektörel düzeyde güncel ve çoklu model yaklaşımıyla önemli bir katkı sunmaktadır. Çalışmanın veri setini, finansal tablolarına eksiksiz erişilebilen ticaret sektöründe yer alan 19 şirket oluşturmuş ve her bir şirketin dört modele ilişkin finansal oranları kullanılarak yıllık finansal sıkıntı skorları hesaplanmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre Altman modelinde şirketlerin büyük çoğunluğunun güvenli bölgede yer aldığı ve sektör genelinde finansal sıkıntı riskinin düşük olduğu tespit edilmiştir. Springate modeli sonuçlarında bazı şirketler riskli kategoride değerlendirse de genel görünüm finansal sıkıntı riskinin bulunmadığı yönündedir. Grover modelinde firmaların çoğu düşük riskli görünürken, Zmijewski modeli borçluluk ve kârlılığa duyarlılığı nedeniyle belirli şirketleri daha yüksek risk grubunda sınıflandırmıştır. Bu farklılık, modellerin sektörel koşullara ve oran ağırlıklarına göre değişen duyarlılıklarını göstermektedir. Çalışma, ticaret sektörünün 2021–2024 döneminde genel olarak sağlam bir mali yapıya sahip olduğunu ortaya koymakta; bununla birlikte gri veya riskli bölgede yer alan şirketler için finansal açıdan bazı düzenlemelerin gerekliliğine dikkat çekmektedir.

Referanslar

Abdullah, N. A. H., Ma’aji, M. M., & Khaw, K. L. H. (2016). The value of governance variables in predicting financial distress among small and medium-sized enterprises in Malaysia. Asian Academy of Management Journal of Accounting and Finance, 12(1), 77-91.

Altman, E. I. (1968). Financial ratios, discriminant analysis and the prediction of corporate bankruptcy. The Journal of Finance, 23(4), 589-609. https://doi.org/10.2307/2978933

Aminian, A., Mousazade, H., & Khoshkho, O. I. (2016). Investigate the ability of bankruptcy prediction models of altman and springate and zmijewski and grover in tehran stock exchange. Mediterranean Journal of Social Sciences, 7(4), 208-214.

Arslan, M., ve Tutkavul, K. (2024). Yakın izleme pazarında işlem gören işletmelerin finansal başarısızlık risklerinin tahmin edilmesi: BİST’te Bir Uygulama. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(4), 1299-1319. https://doi.org/10.33206/mjss.1402555

Atmışdörtoğlu, A., ve Gürbüz, A. O. (2024). İşletmelerde başarısızlığın tahmini sürecinde finansal sıkıntının ve dolaylı maliyetlerinin belirleyicileri: Borsa İstanbul şirketleri üzerine bir araştırma. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(49), 1826-1848. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1433062

Ayyıldız, N. (2025). Borsa İstanbul perakende ticaret şirketlerinde finansal sıkıntı risklerinin altman, springate ve grover modelleriyle analizi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 48, 67-82. https://doi.org/10.18092/ulikidince.1590054

Kamuyu Aydınlatma Platformu. (2025). Borsa İstanbul ticaret sektörü. https://kap.org.tr/tr/bist-sirketler.

Bruynseels, L., ve Willekens, M. (2012). The effect of strategic and operating turnaround ınitiatives on audit reporting for distressed companies. Accounting, Organizations and Society, 37(4), 223-241.

Çavmak, Ş., ve Yücedağ Erdinç, N. (2024). Sağlık sektöründe finansal başarısızlık tahmini: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası sektör bilançoları üzerine bir uygulama. İşletme Akademisi Dergisi, 5(2), 155-170. https://doi.org/10.26677/TR1010.2024.1423

Ditasari, R. A., Triyono, T., & Sasongko, N. (2019). Comparison of altman, springate, zmijewski and grover models in predicting financial distress on companies of Jakarta Islamic Index (JII) on 2013-2017. ISETH Proceedings, 490-504.

Ertürk, M. (2024). BIST turizm endeksinde işlem gören şirketlerin altman Z-skor modeli ile finansal başarısızlıklarının tahmini. Business & Management Studies: An International Journal, 12(4), 946-970. https://doi.org/10.15295/bmij.v12i4.2469

Grover, J. S. (2003). Validation of a cash flow model: A non-bankruptcy approach. Nova Southeastern University.

Mirgen, Ç. (2025). Türkiye’de BIST sınai şirketlerinin finansal başarısızlık dinamikleri: Altman Z-Skor Modeli Perspektifi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 106, 195-220. https://doi.org/10.25095/mufad.1599910

Nayan, A. B., Ilias, M. R., Ishak, S. S., Abdul Rahim, A. H. B., & Morat, B. N. (2024). Evaluating The Efficacy of Financial Distress Prediction Models in Malaysian Public Listed Companies. International Journal of Advanced and Applied Sciences, 11(2), 1-7. https://doi.org/10.21833/ijaas.2024.02.001

Nurfadillah, P. S., ve Yulianti, E. (2024). Accuracy analysis of the financial distress prediction model using Altman Z-Score, Springate, Zmijewski and Grover in the oil, gas and geothermal mining subsectors listed on the Indonesian Stock Exchange (BEI). Jurnal Ekonomi, 13(1), 2202-2215.

Safitri, D. N., Patmasari, E. K., & Nugroho, M. (2025). Analisis financial distress berdasarkan model springate, zmijewski, dan grover pada perusahaan e-commerce di bursa efek ındonesia periode 2021-2023. Jurnal Ekonomika dan Bisnis, 12(1), 62-75.

Say, S. (2024). Determining financial distress with the help of the altman Z-score model. Journal of Society, Economics and Management, 5(2), 327-341. https://doi.org/10.58702/teyd.1416150

Simatupang, F. S., Waspada, I., Sari, M., & Yuliawati, T. (2024). Analysis of financial distress using the altman z-score model, springate model, zmijewski model, and grover model. International Journal of Quantitative Research and Modeling, 5(2), 205-214.

Springate, G. L. V. (1978). Predicting the possibility of failure in a canadian firm: A discriminant analysis [Unpublished MBA thesis]. Simon Fraser University.

Sun, J., Li, H., Huang, Q. H., & He, K. Y. (2014). Predicting financial distress and corporate failure: A review from the state-of-the-art definitions, modeling, sampling, and featuring approaches. Knowledge-Based Systems, 57, 41-56.

Yılmaz, H. (2024). Altman Z ve Springate S Skor modelleri ile finansal başarısızlık tahmini: BIST tekstil, giyim eşyası ve deri sektörü işletmeleri üzerine uygulama. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(3), 971-991. https://doi.org/10.33206/mjss.1405395

Yıldırım, M. Ç., & Yılmaz Özekenci, S. (2025). Finansal başarısızlık tahmin modellerinin karşılaştırılması: BİST gıda ve içecek sektöründe bir uygulama. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(1), 982-1004. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.25.03.2539

Yunisa, R., & Santi, F. (2023). Analysis financial distress potential in ASEAN ındustrial companies using altman Z-score and springate methods. East Asian Journal of Multidisciplinary Research, 2(12), 4993-5008.

Zmijewski, M. E. (1984). Methodological issues related to the estimation of financial distress prediction models. Journal of Accounting Research, 22, 59-82.

BORSA İSTANBUL TİCARET SEKTÖRÜNDE FİNANSAL SIKINTI TAHMİNİ: ALTMAN, SPRİNGATE, GROVER VE ZMİJEWSKİ MODELLERİ İLE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ