THE CONSTRUCTION OF CRISIS COMMUNICATION THROUGH MEDIA DISCOURSE: AN EVALUATION OF NEWS AGENCIES: KRİZ İLETİŞİMİNİN MEDYA SÖYLEMİ ARACILIĞIYLA İNŞASI: HABER AJANSLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Fatih CEBECİ; Osman AKAY; Merve KARAMAN

doi:10.5281/zenodo.18162700

Yazarlar

Fatih CEBECİ İstanbul Medipol Üniversity https://orcid.org/0000-0003-3866-5967
Osman AKAY İstanbul Medipol Üniversity https://orcid.org/0000-0002-2723-0901
Merve KARAMAN İstanbul Medipol Üniversity https://orcid.org/0000-0002-3210-3325

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.18162700

Anahtar Kelimeler:

Kriz iletişimi, haber ajansları, medya söylemi, dezenformasyon

Özet

Bu çalışma, kriz iletişiminin haber ajansları aracılığıyla üretilen haber söylemi üzerinden nasıl kurulduğunu kavramsal bir çerçevede değerlendirmektedir. Krizlerin yalnızca olağanüstü olaylar olarak değil; medya, kurumlar ve siyasal aktörler tarafından çerçevelenerek toplumsal anlam kazanan iletişimsel süreçler olarak ele alınması, çalışmanın temel hareket noktasını oluşturmaktadır. Kriz iletişimi literatürü; doğruluk, hız, açıklık ve empati gibi ilkeler yanında, dijital platformlarda duyguların ve karşıt söylemlerin hızla dolaşıma girmesiyle oluşan riskler (bilgi kirliliği, dezenformasyon, kutuplaşma) bağlamında tartışılmaktadır. Haber ajansları, yalnızca bilgi akışını sağlayan kurumlar değil; hangi aktörlerin görünür kılındığı, hangi sorumluluk anlatılarının öne çıktığı ve hangi çerçevelerin meşrulaştığına etki eden “söylemsel merkezler” olarak konumlandırılmaktadır. Son olarak, kriz söylemlerinin kamusal güven, kırılgan grupların temsili ve etik sorumluluklar üzerindeki etkileri değerlendirilerek, sosyal hizmet açısından kriz iletişiminin uygulama bağlamını dolaylı biçimde şekillendiren bir unsur olduğuna işaret edilmektedir.

Referanslar

Akalın, İ. E. (2022). Küreselleşen politik krizlerde uluslararası haber ajanslarının rolü. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 9(1), 24-47.

Akdağ, M. (2001). Halkla ilişkiler ve kriz yönetimi [Yüksek Lisans Tezi]. Selçuk Üniversitesi.

Akdağ, M., & Taşdemir, E. (2006). Krizden çıkmanın yolları: Etkin bir kriz iletişimi. Selçuk İletişim, 4(2), 141-157.

Aksoy Yorulmaz, R. (2022). Kriz iletişiminin imkanlarıyla kırılganlığı onarmak. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 1(1), 46-61.

Atkan, B., & Çevik Ergin, T. (2024). Kriz iletişimi bağlamında şirketlerin sosyal medya paylaşımları: 6 Şubat depremi özelinde bir içerik analizi. Uluslararası Halkla İlişkiler ve Reklam Çalışmaları Dergisi, 7(1), 9-43. https://doi.org/10.61766/hire.1392409

Aydemir, O. (2002). Kriz yönetimi ve halkla ilişkiler. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 473-498.

Bat, M., & Turan Yurtseven, Ç. (2014). Sosyal medyada kurumsal kriz yönetimi: Onur Air örneği. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 2(3), 197-223. https://doi.org/10.19145/guifd.74720

Bilen, G. (2024). Afet yönetiminde kriz iletişiminin önemi üzerine bir değerlendirme. Bozok İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 1(1), 1-15.

Catalán-Matamoros, D., & Peñafiel-Saiz, C. (2023). Social media, misinformation, and health communication: The case of COVID-19 infodemic. Frontiers in Communication, 7, 874833. https://doi.org/10.3389/fcomm.2022.874833

Çağlar, N., & Demirel, G. (2023). Kriz ortamında sosyal medya haberciliği: Instagram haber sayfaları üzerinden bir inceleme. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 78(3), 505-529. https://doi.org/10.33630/ausbf.1158369

Çaplı, B., & Taş, O. (2010). Kriz haberciliği. B. Çaplı & H. Tuncel (Ed.), Televizyon haberciliğinde etik (ss. 237-251). Fersa Matbaacılık.

Demir, D. H., & Balcı, E. V. (2019). Kriz haberciliği ve etik sorunsalı. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Düşünceler Hakemli E-Dergisi, (11), 48-56.

Duğan, Ö., Demirel, M., Akçalı, S., & Kaya, M. (2024). Kriz iletişimi ve kriz yönetimi üzerine yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. İletişim Çalışmaları Dergisi, 10(3), 317-339.

Dursun, Z. (2024). Afet döneminde medya söylemleri. EKEV Akademi Dergisi, (97), 305-319. https://doi.org/10.17753/sosekev.1391142

Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51-58. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.1993.tb01304.x

Erdoğan, M., & Kaya, S. (2023). Haberde söylem farklılıkları: 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri haberleri üzerine bir analiz. Afet ve Risk Dergisi, 1074-1096.

Fairclough, N. (1995). Media discourse. London: Edward Arnold.

Falkheimer, J., & Heide, M. (2006). Multicultural crisis communication: Towards a social constructionist perspective. Journal of Contingencies and Crisis Management, 14(4), 180-189. https://doi.org/10.1111/j.1468-5973.2006.00494.x

Genç, F. (2008). Kriz iletişimi: Marmara depremi örneği. Selçuk İletişim, 5(3), 161-175.

Georgikopoulou, C., & Fouskas, T. (2025). Media representation of migrant and refugee populations and public discourse during two crises in Greece between 2020-2022: Migratory movements at the Greek-Turkish land borders in Evros and the COVID-19 pandemic. Comparative Cultural Studies: European and Latin American Perspectives, (20), 1-27. https://doi.org/10.46661/ccselap-11603

Kardaş, İ. (2025, Ocak). “Dezenformasyon, Doğru Haber ve Bilgi Alma Hakkını Tehdit Ediyor”. (TRT Akademi, Röportaj Yapan) https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/4562712

Kayış, C. (2017). Sosyal medyada kriz yönetimi ve karşılaştırmalı örnek olay incelemesi. İletişim Çalışmaları Dergisi, 3(1), 131-160.

Koçyiğit, A. (2023). Olağanüstü hallerde sosyal medyada dezenformasyonla mücadele ve kriz iletişimi: Kahramanmaraş depremi üzerine bir analiz. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, (10), 68-86. https://doi.org/10.56676/kiad.1264562

Lan, Y. (2022). New dilemma that social media poses for crisis communication. Journal of Humanities and Social Sciences Studies, 4(3), 268-271. https://doi.org/10.32996/jhsss.2022.4.3.30

Mert, İ., & Aydın, B. (2018). Kriz iletişiminde mesaj stratejileri: Ermenek kömür madeni krizine yönelik uzman görüşlerinin incelenmesi. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(16), 15-35.

Mert, Y. L. (2015). Kamuda kriz iletişimi: 31 Mart 2015’te yaşanan elektrik kesintisi örneğinin analizi. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (52), 228-242.

Morelli, S., Pazzi, V., Nardini, O., & Bonati, S. (2022). Framing disaster risk perception and vulnerability in social media communication: A literature review. Sustainability, 14(15), 9148. https://doi.org/10.3390/su14159148

Penpece, D., & Madran, C. (2015). Üniversitelerde kriz iletişimi. Öneri Dergisi, 11(44), 33-60. https://doi.org/10.14783/od.v11i44.5000080003

Reynolds, B., & Seeger, M. W. (2005). Crisis and emergency risk communication as an integrative model. Journal of Health Communication, 10(1), 43-55. https://doi.org/10.1080/10810730590904571

Schwaderer, J. (2025). When crisis conversations converge: How government messaging and online sentiment align during crises. Risk, Hazards & Crisis in Public Policy, 16(1), e70042. https://doi.org/10.1002/rhc3.70042

Sovacool, B. K., Xu, X., Zarazua De Rubens, G., & Chen, C. F. (2020). Social media and disasters: Human security, environmental racism, and crisis communication in Hurricane Irma response. Environmental Sociology, 6(3), 291-306. https://doi.org/10.1080/23251042.2020.1753310

Tække, J. (2017). Crisis communication and social media: A systems- and medium-theoretical perspective. Systems Research and Behavioral Science. https://doi.org/10.1002/sres.2451

Umunç, C. (2022). Doğal afetlerde siyasi liderlerin kriz iletişimi ve sosyal medya söylemi: Recep Tayyip Erdoğan ve Kemal Kılıçdaroğlu’nun Twitter paylaşımları. Nosyon: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, 9, 24-51.

Yadlin, Y., Yavetz, I., & Bronstein, J. (2025). The online emotional landscape of government and parliament communication in times of crisis. Media and Communication, 13(1), 72-86. https://doi.org/10.17645/mac.10335

Yegen, C. (2018). Doğru haber alma hakkı ve sosyal medya dezenformasyonunu doğruluk payı ve yalansavar ile tartışmak. Erciyes İletişim Dergisi, 5(4), 101-121.

Yolcu, T., & Kaya, M. (2023). Sosyal medyada siyaset ve dezenformasyon: haber metinlerine yönelik bir söylem analizi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(3), 674-692.

Zincir, O., & Yazıcı, S. (2013). Kriz yönetimi ve afetlerde sosyal medya kullanımı. İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 49, 65-82.

KRİZ İLETİŞİMİNİN MEDYA SÖYLEMİ ARACILIĞIYLA İNŞASI: HABER AJANSLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME