Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches

İBN MÂLİK’İN ŞİİRLE İSTİŞHÂDDA BULUNMASI: MANSÛBÂT ÖRNEĞİ

Yusuf ÇAKIR — 2026-01-30

İbn Mâlik, 600/1204 tarihinde Kurtuba şehrine yakın olan Ceyyân’da doğdu, dönemin önemli âlimlerinden sarf, nahiv, kıraât ve benzeri dersler aldı. Kurtuba, Dımaşk ve Hicâz gibi yerlere ilim seyahatleri yaptı. Arapçaya dair güçlü bilgi ve birikime sahip oldu, ilim meclislerinde hocalık yapma şerefine nail oldu. Başta evladı İbnü’n-Nâzım (ö. 686/1287) olmak üzere çok değerli hocaların yetişmesine vesile oldu. Nahivle alakalı çok değerli eserler kaleme aldı ve 672/1274 yılında Dımaşk’ta vefat etti. İbn Mâlik’in eserleri incelendiğinde çok sayıda şiirin delil getirildiği müşahede edilecektir. Müellifin nezdinde çok kıymetli nakli bir delil olan şiir üzerine araştırmalar yapmak, veri toplamak ve istişhâd örnekleri sunmak önemli bir görev olduğu aşikârdır. Bu makalede, İbn Mâlik’in mansûbât konusuyla alakalı istişhâdda bulunduğu şiirler hakkında değerlendirmeler yapılacak, nahve dair tüm eserleri taranacak, şiir ve şairleri tespit edilecek, örnek verilecek üçer şiir daha önceki çalışmalarımızı da dikkate alarak belirlenecek, aynı şiir tekraren ifade edilmeyecek, şiirlerin aruz sisteminde yer alan bahirleri açıklanacak, zengin bir kaynakça kullanılmaya çalışılacak, çok fazla ayrıntıya girmemek adına metin içi her bir örnek için en fazla beşer kaynak eser gösterilecek, konunun anlaşılmasına katkı sunmak için giriş bölümünde açıklamalar yapılacak ve makalenin geneli hakkında kısa, öz bir değerlendirme icra edilecektir. Bu araştırmada şiirin önemini vurgulamak, gücünü göstermek, asırlar önce yazılan eserleri günümüz Türkçesi ile ifade etmek, şiir üzerinde araştırma yapmak isteyenlere katkı sunmak, müellifin mansûbata dair görüşlerini aktarmak ve kısa ve öz bilgilerle açıklamalarda bulunmak amacımız olmuştur.

TRENDS IN SUPPLY CHAIN AND LOGISTICS RESEARCH IN THE CONTEXT OF THE INTERNET OF THINGS: A BIBLIOMETRIC ANALYSIS

İbrahim İlker Avşar — 2026-01-30

Nesnelerin İnterneti (Internet of Things), son yıllarda akademik dünyada önemli konular arasında yer almakta olup Endüstri 4.0 olarak da bilinmektedir. Bu yeni teknoloji, tedarik zinciri yönetimi ile tedarik zinciri ve lojistik süreçleriyle ilişkilidir. İşletmeler, nesnelerin interneti teknolojilerini kullanarak tedarik zinciri süreçlerinde rekabetçi olmayı hedeflemektedir. Daha düşük maliyetlerle daha verimli çalışmalar yürütmek istemektedirler. Tedarik zinciri süreçlerinde önemli bir faktör olan hız gibi özelliklerin sağlanabilmesi için nesnelerin interneti teknolojilerinin kullanılması gerekmektedir. Konunun önemi nedeniyle bu çalışma Nesnelerin İnterneti üzerine odaklanmaktadır. Çalışmada inceleme yöntemi olarak bibliyometrik analiz yöntemi kullanılmıştır. Bibliyometrik analiz yöntemi, bir alanın genel akademik durumunu ortaya koyması açısından önemlidir. Bu yöntemle yapılan analizler, akademik dünya ve politika yapıcılar için önemli bilgiler sunmaktadır. Bu çalışmada gerçekleştirilen bibliyometrik analiz sonucunda; nesnelerin interneti ve tedarik zinciri odaklı yayınların 2004 yılından sonra artmaya başladığı ve bu artışın devam ettiği görülmektedir. Analiz sonuçları, konunun popülerliğini sürdürdüğünü göstermektedir. Bibliyometrik analiz sonucunda elde edilen verilerle nesnelerin interneti ve tedarik zinciri literatürüne katkı sağlanmaktadır. Bu katkı, sektörün geleceğini göstermesi açısından önemlidir. Çalışmada yalnızca WoS (Web of Science) veri tabanı taranmıştır. Bu nedenle konuya ilişkin tüm yayınlar çalışmaya dâhil edilememiştir. WoS dışında dünya genelinde birçok veri tabanı bilimsel yayınları indekslemektedir. Bu durum çalışmanın sınırlılığını oluşturmaktadır. Bu makalede, belirtilen konularla ilgilenen araştırmacılara ve karar vericilere fikir verilmesi amaçlanmaktadır. Nesnelerin İnterneti yeni bir eğilim olduğundan, erişilebilir literatürde bu çalışmayla aynı özelliklere sahip bir bibliyometrik analize rastlanmamıştır. Bu nedenle çalışma, bu alanda literatür taraması yapacak araştırmacılar ve konuya ilgi duyan kişiler için büyük değer taşımaktadır.

ÇÖLYAK HASTASI OLAN 15-18 YAŞ ARASI ERGENLERİN SAĞLIK OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ

Aleyna Ayşe Durmuş — 2026-01-30

Çölyak, buğday, arpa, çavdar, yulaf gibi tahıllardaki glüten adı verilen proteinin neden olduğu kronik bir sindirim sistemi hastalığıdır. Çölyak hastalığının belirtileri arasında ishal, karın ağrısı, kusma, boy kısalığı, anemi, kilo alamama, kilo kaybı, kemik erimesi ve ergenlik gecikmesi yer almaktadır. Bu bağlamda, çölyak hastası çocuk ve ergenlerde gelişim sorunları görülmektedir. Çölyak hastalığının günümüzde bilinen tek tedavi yöntemi glütensiz diyet olduğu için çölyak hastaları ömür boyu glütensiz besinler tüketmelidir. Bu diyeti uygulamak bireyin günlük sosyal hayatında bazı sorunlara yol açmaktadır. Bu nedenle 15-18 yaş arasındaki çölyak hastası ergenlerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin belirlenmesi önem taşımaktadır. Bu araştırma, çölyak hastası olan 15-18 yaş arası ergenlerin sağlık okur-yazarlığı düzeylerini belirlemeyi amaçlamaktadır. İnsanların sağlığını koruma, sürdürme ve geliştirme ve bu bağlamda yaşam kalitesini yükseltme ile ilişkili olan sağlık okuryazarlığı, toplam 32 maddeden oluşan Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ile belirlenmiştir. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği, “Tedavi ve hizmet boyutu” ile “Hastalıktan korunma/ sağlığın geliştirilmesi boyutu” olmak üzere iki alt boyuttan oluşmaktadır. Araştırmanın amacı doğrultusunda Çorum, Ankara, Samsun ve Gaziantep illerinde yaşayan, çölyak hastası 15-18 yaş arası, araştırmaya gönüllü olarak katılan 160 ergenden veriler toplanmıştır. Elde edilen nicel veriler SPSS programı kullanılarak, katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri, cinsiyet, yaş, hastalık süresi olduğu ve yerleşim yeri değişkenlerine göre analiz edilmiştir. Araştırmanın en önemli bulgusu, katılımcıların %70’inin "Yetersiz" veya "Sorunlu-Sınırlı" sağlık okuryazarlığı düzeyinde olmasıdır. Ayrıca 18 yaşındaki çölyak hastalarının sağlık okuryazarlığı düzeylerinin 15 yaşındakilerden daha yüksek olduğu ve hastalık süresi arttıkça sağlık okuryazarlığı düzeyinin de yükseldiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Sonuçlar, alan yazındaki araştırma bulgularının ışığında tartışılarak çölyak hastası ergenlerin yaşadıkları sağlık okuryazarlığına ilişkin sorunlarının çözümüne yönelik öneriler sunulmuştur.

SANAL GERÇEKLİK TEKNOLOJİSİNİN KABULÜNDE BULUNMA HİSSİ VE YAŞ KUŞAKLARINA GÖRE FARKLILIKLAR: X, Y VE Z KUŞAKLARI ÜZERİNE AMPİRİK BİR ARAŞTIRMA

İbrahim İŞCAN — 2026-01-30

Bu çalışmanın amacı, sanal gerçeklik teknolojisinin kabulünde bulunma hissi ve teknoloji kabulüne ilişkin faktörlerin yaş kuşaklarına göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Araştırma kapsamında X, Y ve Z kuşaklarına mensup bireylerin sanal gerçeklik deneyimlerine yönelik algıları, Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanımı Modeli (UTAUT2) ile bulunuşluk hissi (presence) çerçevesinde ele alınmıştır. Araştırma verileri, kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenen ve sanal gerçeklik deneyimi yaşayan 230 katılımcıdan anket tekniğiyle toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiş; yaş kuşakları arasındaki farkların belirlenmesinde ANOVA, Levene ve LSD çoklu karşılaştırma testlerinden yararlanılmıştır. Analiz sonuçları, teknoloji kabulüne ilişkin faktörler arasında yalnızca sosyal etki ve hedonik motivasyon boyutlarının yaş kuşaklarına göre anlamlı farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Bulgular, sosyal etki ve hedonik motivasyon düzeylerinin X Kuşağı’nda Y ve Z Kuşaklarına kıyasla daha yüksek olduğunu göstermektedir. Buna karşılık performans beklentisi, çaba beklentisi, bulunma hissi boyutları ve davranışsal niyet açısından yaş kuşakları arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Araştırma sonuçları, sanal gerçeklik teknolojisinin benimsenmesinde yaşa bağlı algısal ve motivasyonel farklılıkların sınırlı olduğunu; buna karşın sosyal ve deneyimsel unsurların belirli kuşaklarda daha belirleyici olabildiğini göstermektedir. Çalışma, sanal gerçeklik literatürüne kuşaklar arası karşılaştırmalı bir bakış sunarak, hem akademik hem de uygulamaya yönelik önemli çıkarımlar sağlamaktadır.