Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches

ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN DKAB DERSİNDE ZORLANDIKLARI KAVRAMLARIN ANALİZİ

Raif ÖZCAN — 2026-03-26

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) dersi, Türkiye’deki ortaöğretim kurumlarında bütün öğrencilerin aldığı zorunlu derslerden biridir. Dinin temel inanç esaslarını, ibadetleri, ahlaki değerleri ve İslam kültürü ile medeniyetine ilişkin bilgileri kapsayan bu dersin programı ağırlıklı olarak soyut kavramlar üzerine kuruludur. Araştırmalar DKAB öğretmenlerinin kavram öğretiminde ciddi zorluklarla karşılaştıklarını ve öğrencilerin pek çok kavramı anlamakta güçlük çektiklerini göstermektedir. Öğretmenler kavram öğretimine ilişkin yöntem bilgisinin yetersiz olması, soyut gönderimli kavramların öğretimi, öğrencilerin entelektüel becerilerinin yetersizliği ve kavram yanılgıları gibi sorunları vurgulamaktadır. Aynı şekilde soyut kavramlar olan inanç esasları veya ölüm gibi konular, hem öğrencilerin merak ettiği hem de öğretmenlerin pedagojik olarak anlatmakta zorlandığı alanlardır. Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim öğrencilerinin DKAB dersinde en çok zorlandıkları kavramları belirlemek ve bu kavramların öğretimi sırasında ortaya çıkan güçlükleri analiz etmektir. Çalışmada literatür taraması ve nitel analiz yöntemleri kullanılarak hem öğretmenlerin hem de öğrencilerin ifadeleri incelenmiş, ayrıca seçilen okullarda yapılan gözlemlerden elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Araştırmanın bulguları, inanç, ibadet, ahlak, İslam kültürü ve “zor konular” başlıkları altında toplanmış; her ana tema için öğrencilerin zorlandığı kavramlar tespit edilmiş ve bunların öğretim süreçlerine ilişkin sorunlar tartışılmıştır. Çalışma sonunda soyutluk, kavram yanılgıları ve pedagojik yöntem eksikliklerinin birleşerek öğrenmeyi zorlaştırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durumun giderilmesi için kavram öğretiminde somutlaştırma stratejilerinin, atasözü ve deyimlerin kullanılması gibi kültürel araçların ve interaktif öğrenme tekniklerinin önemine dikkat çekilmiştir.

CÖNK VE MECMUALARA GÖRE ANADOLU HATAYÎLERİ: YENİ ŞİİRLER VE MAHLAS PROBLEMİ

Taha Tuna KAYA — 2026-03-26

Bu çalışma, Türk halk edebiyatının birincil kaynakları olan cönk ve mecmualar üzerinden, Anadolu sahasında “Hatayî” mahlasını kullanan şairlerin eserlerini ve bu isim etrafında şekillenen mahlas problemi meselesini ele almaktadır. Edebiyat tarihinde çoğunlukla Safevî hükümdarı Şah İsmail Hatayî ile özdeşleştirilen bu mahlasın, Anadolu’nun dinî-tasavvufî atmosferinde farklı âşıklar tarafından da benimsendiği bilinmektedir. Bu durum, özellikle yazma eserlerdeki şiirlerin kime ait olduğu hususunda ciddi bir aidiyet karmaşasına yol açmaktadır. Araştırma kapsamında, Doğan Kaya Arşivi başta olmak üzere çeşitli koleksiyon ve kütüphanelerden derlenen 10 adet cönk ve mecmua titizlikle incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve metin karşılaştırması tekniklerinin kullanıldığı çalışmada, tespit edilen Hatayî mahlaslı şiirler mevcut literatürle mukayese edilmiştir. Yapılan incelemeler neticesinde, daha önce hiçbir yayında yer almadığı saptanan; Can Hatayî’ye ait 20, Sultan Hatayî’ye ait 15, Kul Hatayî’ye ait 2 ve Pir Hatayî’ye ait 1 olmak üzere toplam 38 yeni şiir gün yüzüne çıkarılmıştır. Elde edilen bulgular, Anadolu sahasında “Anadolu Hatayîleri” olarak kavramsallaştırılan ve sayıları on u bulan farklı şairlerin varlığını destekler nitelikte olup mahlas enflasyonu sorununa ışık tutmaktadır. Sonuç olarak, Hatayî mahlaslı metinlerin değerlendirilmesinde Şah İsmail odaklı yaklaşımın ötesine geçilerek, cönk kayıtları ışığında bu şairlerin özgün kimliklerinin müstakil olarak değerlendirilmesi gerektiği saptanmıştır.

PSİKOLOJİK HASTALIKLARIN YARATICILIK VE RESİM SANATI İLE İLİŞKİSİ: LOUIS WAIN ÖRNEĞİ

Neşe YAZICI — 2026-03-26

Literatürde hakkında farklı açıklamalar bulunan yaratıcılık kavramı, çeşitli disiplinlerde pek çok şekilde tanımlanmaktadır. Bu kavram psikoloji açısından ele alındığında; sanatçıların iç dünyaları, yaşadıkları çevre, dönemsel koşullar, toplumsal değerler, salgın hastalıklar, savaşlar, cinsiyet ve bazı sanatçıların ise sahip olduğu psikolojik sorunlarla da ilişkilendirilmiştir. Psikolojik hastalıklarla yaratıcılık arasındaki ilişkiye dair yapılan çalışmalar, özellikle sanat alanında dikkate değer bulgular ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, psikolojik bir hastalığa sahip olduğu öne sürülen Louis Wain, çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Sanatçının eserlerinde zaman içerisinde gözlenen değişimler, psikolojik hastalığının sanatsal üretimine nasıl etki ettiğine ilişkin anlamlı göstergeler sağlamaktadır. Bu araştırmanın amacı, yaratıcılık kavramının psikolojik hastalıkların sanatsal üretime etkisini incelemek ve Louis Wain’in resimlerindeki üslup değişimlerini somut bir örnek olarak değerlendirmektir. Makale nitel araştırma yöntemlerinden literatür tarama yapılarak hazırlanmış, yaratıcılık kavramına yönelik alanyazında yer alan verilerle birlikte yaratıcılık ve psikolojik hastalıkların ilişkisine değinilmiştir. Ayrıca bu ilişki resim sanatı disiplini çerçevesinde ele alınmakta; Wain’in çalışmalarında gözlenen dönüşümler psikolojik bozukluklarla yaratıcılık arasında bağlantı olabileceğine dair ipuçları sunmaktadır.

ORDU İLİNDE MACERA TURİZMİ POTANSİYELİ: SWOT ANALİZİ VE GELİŞTİRME STRATEJİLERİ

Cemile BAHTİYAR KARADENİZ — 2026-03-26

Macera turizmi, alternatif turizm türleri arasında son yıllarda hızlı büyüme gösteren ve deneyim odaklı turist talebini artıran dinamik bir segmenttir. Karadeniz Bölgesi’nde yer alan Ordu ili, kıyı, yayla, orman ve dağ topoğrafyasının sunduğu doğal çeşitlilik ile güçlü sivil toplum örgütlenmesini bir arada barındırması bakımından macera turizmi açısından dikkat çekici bir potansiyele sahiptir. Bu çalışmanın amacı, Ordu ilinin macera turizmi potansiyelini kurumsal yapı, faaliyet çeşitliliği ve mekânsal dağılım çerçevesinde analiz etmek ve ilin bu alandaki gelişim stratejilerine yönelik değerlendirmeler sunmaktır. Araştırma nitel araştırma deseni ile yürütülmüş; literatür taraması, doküman incelemesi ve sosyal medya içerik analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bulgular, Ordu ilinde dağ ve doğa sporları, motor ve arazi sporları, su sporları, kamp-karavan, izcilik, avcılık-atıcılık ve atlı sporlar alanlarında faaliyet gösteren çok sayıda kulüp ve derneğin bulunduğunu göstermektedir. Özellikle motor ve arazi sporları alanında birçok ilçeye yayılan kulüp yapılanması, ilin bu alanda uzmanlaşma eğilimi taşıdığını ortaya koymaktadır. Çambaşı Kayak Merkezi, Boztepe Macera Parkı ve yayla turizmi alanları gibi fiziksel tesisler ile ulusal ve uluslararası spor organizasyonları, ilin etkinlik temelli macera turizmi kapasitesini desteklemektedir. SWOT analizi sonuçlarına göre doğal ve topoğrafik çeşitlilik ile örgütlü kurumsal yapı ilin güçlü yönlerini oluştururken; altyapı eksiklikleri, uzman insan kaynağı yetersizliği ve pazarlama stratejilerindeki sınırlılıklar zayıf yönler olarak öne çıkmaktadır. Çalışma, sürdürülebilirlik, koordinasyon ve stratejik planlama ekseninde geliştirilecek politikalarla Ordu’nun Karadeniz Bölgesi’nde rekabetçi bir macera turizmi destinasyonu olabileceğini ortaya koymaktadır.

ANASINIFI VE İLKÖĞRETİM BİRİNCİ KADEME ÖĞRENCİLERİNİN KABA MOTOR BECERİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

Okan AYDIN — 2026-03-26

Erken çocukluk ve ilköğretim dönemi, bireyin fiziksel ve psikomotor gelişiminin en hızlı gerçekleştiği yaşam evrelerinden biridir. Bu dönemde kazanılan temel hareket becerileri yalnızca çocukların fiziksel gelişimini değil, aynı zamanda sosyal etkileşimlerini, oyun etkinliklerine katılım düzeylerini ve genel yaşam becerilerini de doğrudan etkilemektedir. Özellikle kaba motor beceriler, büyük kas gruplarının koordineli biçimde kullanılmasını gerektiren hareketleri kapsamakta ve çocukların günlük yaşam aktivitelerini bağımsız biçimde gerçekleştirebilmeleri açısından önemli bir gelişim alanı oluşturmaktadır. Bu bağlamda çocukların motor gelişim düzeylerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi, eğitim ortamlarında uygulanacak fiziksel aktivite programlarının planlanması açısından önemli veriler sunmaktadır. Bu araştırmanın amacı, anasınıfı ve ilköğretim birinci kademe öğrencilerinin kaba motor beceri düzeylerinin belirlenmesi ve bu becerilerin lokomotor beceriler ile nesne kontrolüne dayalı beceriler (toplu beceriler) açısından incelenmesidir. Araştırma betimsel nitelikte bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Amasya ili Taşova ilçesinde bulunan Alpaslan İlkokulu ve Atatürk Anasınıfı’nda öğrenim görmekte olan ve yaşları 5 ile 9 arasında değişen öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Test of Gross Motor Development–3 (TGMD-3) kullanılmıştır. Test aracılığıyla öğrencilerin lokomotor becerileri, nesne kontrol becerileri ve genel kaba motor beceri performansları değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler öğrencilerin sınıf düzeylerine göre analiz edilmiş ve ortalama puanlar üzerinden değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları incelendiğinde tüm sınıf düzeylerinde öğrencilerin kaba motor beceri puanlarının lokomotor beceri ve toplu beceri puanlarına kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte sınıf düzeyi arttıkça kaba motor beceri puanlarının genel olarak artış gösterdiği görülmüştür. Elde edilen bulgular, çocukların motor gelişim süreçlerinin yaşla birlikte ilerlediğini ve fiziksel aktivite deneyimlerinin motor becerilerin gelişiminde önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Ayrıca aynı yaş ve sınıf düzeyindeki öğrenciler arasında motor beceri performanslarının farklılık gösterebildiği ve bu durumun bireysel gelişim özellikleri ile çevresel faktörlerden etkilenebileceği sonucuna ulaşılmıştır.