HEMŞİRELERİN YAŞ AYRIMCILIĞI VE EMPATİK BECERİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ: BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ ÖRNEĞİ
EXAMINING NURSES’ LEVELS OF AGEISM AND EMPATHIC SKILLS: A UNIVERSITY HOSPITAL STUDY
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22129447Anahtar Kelimeler:
Empati, Empatik Beceri, Hemşire, Yaş Ayrımcılığı, Yaşlı BireylerÖzet
Bu çalışma, hemşirelerin yaş ayrımcılığı ve empatik beceri düzeylerinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte planlanmıştır. Araştırma, bir üniversite hastanesinde çalışan 132 hemşirenin katılımı ile tamamlanmıştır. Veri toplama aracı olarak, araştırmacılar tarafından hazırlanan “Tanıtıcı Özellikler Formu”, “Semantik Diferansiyal Yaş Ayrımcılığı Ölçeği” ve “Empatik Beceri Ölçeği-B Formu” kullanılmıştır. Veriler SPSS 26.0 kullanılarak analiz edilmiş; tanımlayıcı istatistikler hesaplanmış, gruplar arası karşılaştırmalarda Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testleri, değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde ise Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 34,05±8,29 olup, Semantik Diferansiyal Yaş Ayrımcılığı Ölçeği toplam puan ortalaması 3,99±1,25, Empatik Beceri Ölçeği toplam puan ortalaması ise 142,53±20,39 olarak bulunmuştur. Daha önce yaşlı bir bireyle aynı evde yaşama deneyimi olan katılımcıların yaş ayrımcılığı puanlarının anlamlı düzeyde daha düşük olduğu belirlenmiştir (p=0,007). Bekâr ve çocuğu olmayan katılımcıların yaş ayrımcılığı puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Lisansüstü eğitim alan katılımcıların empatik beceri puanlarının ön lisans mezunlarına göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p=0,007). Bununla birlikte, yaş ayrımcılığı tutumları ile empatik beceriler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (r=0,011; p=0,900). Araştırmadan elde edilen verilerle ileriye dönük planlanacak müdahale çalışmaları, hemşirelerin mesleki gelişimlerinde yaş ayrımcılığına karşı farkındalık oluşturmak ve empatik becerileri artırıcı eğitimler sunmak, hasta odaklı bakımın kalitesini iyileştirmeye yönelik stratejik bir adım olabilir.
Referanslar
Akkoyun, F. (2019). Empatik anlayış üzerine. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 15(2), 63-69. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000891
Ateş, R., Başkurt, Z., Başkurt, F., & İnce Parpucu, T. (2023). Yaşlılarda sağlığı geliştirme davranışlarının fiziksel performans ve yaşam kalitesine etkisi. Geriatrik Bilimler Dergisi, 6(2), 94-102. https://doi.org/10.47141/geriatrik.1298825
Ayalon, L., & Tesch-Römer, C. (Eds.). (2018). Contemporary perspectives on ageism. Springer Nature.
Aydoğmuş, M. E. (2021). Adaptation of the aging semantic differential scale into Turkish. Turkish Journal of Geriatrics, 24(2), 255-263. https://doi.org/10.31086/tjgeri.2021.222
Bulut, E., & Çilingir, D. (2016). Yaşlı ayrımcılığı ve hemşirelik bakımına yansımaları. TAF Preventive Medicine Bulletin, 15, 446-449. https://doi.org/10.5455/pmb.1-1453803809
Burnes, D., Sheppard, C., Henderson, C. R., Jr, Wassel, M., Cope, R., Barber, C., & Pillemer, K. (2019). Interventions to Reduce Ageism Against Older Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis. American journal of public health, 109(8), e1-e9. https://doi.org/10.2105/AJPH.2019.305123
Dökmen, Ü. (1988). Empatinin yeni bir modele dayanılarak ölçülmesi ve psikodrama ile ölçülmesi. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 21(1), 155-190.
Erci, B. (2020). Halk sağlığı hemşireliği (3. bs.). Nobel Tıp Kitabevleri.
Fernández-Puerta, L., Caballero-Bonafé, A., de-Moya-Romero, J. R., Martínez-Sabater, A., & Valera-Lloris, R. (2024). Ageism and Associated Factors in Healthcare Workers: A Systematic Review. Nursing reports (Pavia, Italy), 14(4), 4039-4059. https://doi.org/10.3390/nursrep14040295
Gıca, Ş., Büyükavşar, A., İyisoy, M.S., & Güleç, H. (2021). Bilimsel ve duygulanımsal empati ölçeğinin (BDEÖ) psikometrik özellikleri: Türk popülasyonunda güvenilirlik ve faktör analizi çalışması. Archives of Neuropsychiatry, 58, 228-233.
Gülsoy, H., & Şenturan, L. (2020). Yaşlı sağlığı geliştirme ölçeğinin geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Journal of Traditional Medical Complementary Therapies, 3(2), 140-149. https://doi.org/10.5336/jtracom.2019-66055
Gündoğdu, S., Kılavuz, A., & Keser, G. (2024). Job satisfaction, occupational stress, and attitudes toward older adults among nursing home employees. Geriatrik Bilimler Dergisi, 7(1), 41-50. https://doi.org/10.47141/geriatrik.1433255
Karaca, A., Açıkgöz, F., & Akkuş, D. (2013). Eğitim ile empatik beceri ve empatik eğilim geliştirilebir mi? Bir sağlık yüksekokulu örneği. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3, 118-122. https://izlik.org/JA77BZ57NB
Kearney, N., Miller, M., Paul, J., & Smith, K. (2000). Oncology healthcare professionals’ attitudes toward elderly people. Annals of oncology: official journal of the European Society for Medical Oncology, 11(5), 599-601. https://doi.org/10.1023/a:1008327129699
Lampersberger, L. M., Schüttengruber, G., Lohrmann, C., & Großschädl, F. (2023). Nurses’ perspectives on caring for and attitudes towards adults aged eighty years and older. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 37(2), 458-471. https://doi.org/10.1111/scs.13127
Levy, S. R., & Macdonald, J. L. (2016). Progress on understanding ageism. Journal of Social Issues, 72(1), 5-25. https://doi.org/10.1111/josi.12153
Neville, C., & Dickie, R. (2014). The evaluation of undergraduate nurses’ attitudes, perspectives and perceptions toward older people. Nurse Education Today, 34(7), 1074-1079. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2014.04.018
Özdemir, Ö., & Bilgili, N. (2016). Attitudes of Turkish nursing students related to ageism. The Journal of Nursing Research, 24(3), 211-216. https://doi.org/10.1097/jnr.0000000000000131
Pehlivan, S., & Vatansever, N. (2019). Hemşirelerin yaşlıya tutumları ve etkileyen faktörler. Journal of Uludağ University Medical Faculty, 45(1), 47-53. https://doi.org/10.32708/uutfd.468622
Pekçetin, S. (2018). Yaşlı bakım personellerinin yaşlı ayrımcılığı ile ilgili tutumları ile tükenme ve iş memnuniyeti arasındaki ilişkinin incelenmesi: Tanımlayıcı bir çalışma. Türk Geriatri Dergisi, 21(1), 25-32.
Rosencranz, H.A., & McNevin, T.E. (1969). A factor analysis of attitudes toward the aged. The Gerontologist, 9(1), 55-59. https://doi.org/10.1093/geront/9.1.55
Simpson, J.A., & Overall, N.C. (2014). Partner buffering of attachment insecurity. Current Directions in Psychological Science, 23(1), 54-59. https://doi.org/10.1177/0963721413510933
Solmaz, T., & Aslan, T.K. (2025), The Association Between Nurses’ Gerontological Competencies and Attitudes Toward Older Adults. Journal of Evaluation in Clinical Practice, 31: e70101. https://doi.org/10.1111/jep.70101
Tambağ, H. (2015). Yaşlılarda sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve yaşam doyumu. The Medical Journal of Mustafa Kemal University, 4(16), 23-31. https://izlik.org/JA39CZ87WM
Tunç, A. M., Gökçay, G., & Çevirme, A. (2026). Predictive roles of empathy and ageism attitudes in nursing students’ willingness to care for older adults. BMC Nursing, 25(1), 391. https://doi.org/10.1186/s12912-026-04536-9
Tunçer, M. (2020). Kriz döneminde yaşçılık: Yeni mücadele alanları. Cogito, (98), 144-152.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). İstatistiklerle yaşlılar, 2023. https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53710
Vefikuluçay, D., & Terzioğlu, F. (2011). Development and psychometric evaluation of ageism attitude scale among the university students. Turkish Journal of Geriatrics, 14(3), 259-268.
World Health Organization. (2021). Ageing. https://www.who.int/health-topics/ageing.
World Health Organization. (2022). Ageing and health. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health
Yıldız, R., Ömeroğlu, G., & Terim, N. (2017). Yaşlı penceresinden yaşlı ayrımcılığı: Bursa ve Yalova Örneği. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(2), 313-329. https://izlik.org/JA94TX85XC
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
