PORSELENİN ÇAĞDAŞ SANAT MALZEMESİ OLARAK KULLANIMI VE SANATÇI ÖRNEKLERİ

THE USE OF PORCELAIN AS A CONTEMPORARY ART MATERIAL AND EXAMPLES OF ARTISTS

Özet

Modern sanat çağdaş sanata dönüşümü ile 20. yüzyılın ikinci yarısında belirgin bir hız kazanmıştır. Bu dönem toplumun geçirdiği sosyal ve kültürel değişimler ile bilimsel düşüncenin çok sayıda disiplini kapsayacak biçimde yayılması, sanat ile sanat eğitiminin diğer alanlar ile kurduğu bağı yeniden şekillendirmiştir. Bugünkü çağdaş seramik sanatının dayandığı bu süreç, kilin taşıdığı plastik anlatım diliyle çok iyi bir şekilde açıklanabilmektedir. Neolitik çağdan bu yana sanatsal üretimde yer alan kil, 20. yüzyılın ikinci yarısında çağdaş sanat akımlarının da etkisiyle işlevsel kullanımın dışında bir sanatçı malzemesine dönüşmüştür. Seramik ailesi içinde bulunan porselenin hem dünyada hem ülkemiz ‘de sanatçılar tarafından nasıl ele alındığını, çağdaş sanat kavramının biçimlendiği süreç içinde değerlendirmek konuya bütüncül bir bakış kazandırır. Resimde kurmacılığı ya da kavramsal bir ressamlık anlayışını ortaya çıkaran Kübizm, modern sanatın çağdaş sanata evrilmesinde ve sanat ve sanatçı kavramlarının yeniden tanımlanmasında belirleyici bir rol oynamıştır. Bu etkiler resim yüzeyinden, yüzey ve hacim ilişkilerine, dokuya ve strüktüre dayalı rölyeflere, oradan heykel ve soyut sanata kadar genişlemiştir. Malzemeye dayalı diğer sanat dallarında olduğu gibi, porselen de kendine has nitelikleriyle sanatçıların dikkatini çekmiş. 1960’lı yıllardan itibaren yüklendiği kavramsal içerikle geleneksel ya da işlevsel çömlekçilik anlayışından ayrılan yeni bir üretim alanına dönüşmüştür. Porselenin zanaattan sanata uzanan bu dönüşüm süreci, yalnızca teknik bir üretim biçiminin değişimini değil, aynı zamanda estetik algının ve sanatsal ifade araçlarının da köklü bir şekilde yeniden şekillenmesini beraberinde getirmiştir. Makalede, porselenin işlevsel bir zanaat nesnesi olmaktan çıkarak özgün bir sanat platformuna dönüşüm süreci, biçim ve içerik ilişkisi ekseninde ele alınmaktadır ve bu dönüşümü somutlaştıran seçili sanatçıların porselen eserleri üzerinden görsel ve kavramsal bir çözümlemeyle incelenmiştir.