DİJİTALLEŞMENİN KARANLIK TARAFININ ÇOK DÜZEYLİ ETKİLERİ
THE MULTIFACETED IMPACTS OF THE DARK SIDE OF DIGITALIZATION
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21360514Anahtar Kelimeler:
Dijitalleşme, Çoklu Etki, ÖrgütÖzet
Dijitalleşme, bilgi, belge ve iş süreçlerinin dijital teknolojiler kullanılarak elektronik ortama aktarılması, işlenmesi ve depolanması sürecidir. Aynı paralelde dijitalleşme, teknolojik gelişmelerin birey, toplum ve örgüt hayatına kısa sürede entegre edilmesi sürecidir. Bu çalışmanın gayesi, dijitalleşmenin olumlu taraflarından ziyade, nispeten daha az vurgulanan olumsuz yani karanlık tarafına odaklanarak, bu karanlık tarafın bireysel, toplumsal ve örgütsel bağlamda yarattığı etkileri ortaya koymaktır. Dijitalleşme ile birlikte bireylerde gözlenen, dijital bağımlılık, dikkat dağınıklığı, fiziksel sağlık sorunları siber tehditler, görev tanımında yeni işlerin oluşması, dijital yorgunluk, düşük düzey dijital yeterlilik algısı, zaman yönetimi sorunları gibi durumlar bireysel düzeyde dijitalleşmenin karanlık taraflarını göstermektedir. Toplumsal düzeyde ise duygusal kontrol, kolayca yönlendirebilme, sosyal yalnızlaşma, iletişimsizlik, bilgi kirliliği, mahremiyet ihlali, ekonomik ve sosyal eşitsizlik gibi dijitalleşmenin karanlık tarafının etkilerinden söz etmek mümkündür. Son olarak, dijitalleşmenin karanlık tarafının örgütsel düzeyde etkileri ise, uzman personel eksikliği, iş gücünün dönüşmesine yönelik oluşan baskılar, karar verme özerkliğinin azalması, değişime direnç gösterme, siber güvenlik tehditleri, artan maliyetler olarak sıralanabilir. Dijitalleşmenin getirdiği avantajlar ile dezavantajlar arasındaki dengenin iyi kurulması, gerek bireysel gerekse toplumsal ve örgütsel düzeyde gelecekte yaşanacak dönüşümlerin de belirleyicisi olacaktır.
Referanslar
Aral, N. (2022). Dijital dünyada çocuk olmak. TRT Akademi, 7(16), 1134-1153. https://doi.org/10.37679/trta.1181774
Atça, H.Ç. (2019). Popüler kültür ile tüketim kültürü ilişkisi üzerine bir araştırma [Yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
Bayzan, Ş., Gün, A. ve Bülbül, H. (2024). Dijitalleşmenin insani boyutu. Nobel Yayınevi.
Biricik, Z. (2022). Dijital bağımlılıklar ve dijital bağımlılıklardan kurtulma yolu olarak dijital minimalizm. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 12(3), 897- 912. https://doi.org/10.7456/11203100/022
Canpolat, Ö. (2025). Dijital kalabalık, sosyal yalnızlık: aile içi iletişim ve yalnızlık üzerine sosyolojik bir inceleme. Yeni Medya, (19), 386-401.
Cuzzamu, E.B., & Reyes, A.C. (2022). Analysing the impact of modern devices and technology on people’s relationships. Technoarete Transactions on Advances in Social Sciences and Humanities, 2(4), 33-38. https://doi.org/10.36647/TTASSH/02.04.A006
Çağatay, H. (2024). Teknoloji ve internetin getirisi olarak dijital bağımlılık. Bitlis Eren Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(2), 146-158.
Durak, H.S. (2026). Dijital yorgunluk ve örgütsel yalnızlığın çalışan performansı üzerine etkisinde bilgi paylaşımının rolü. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (41), 191-210.
Ersöz, B. ve Özmen, M. (2020). Dijitalleşme ve bilişim teknolojilerin çalışanlar üzerindeki etkileri. AJIT-e Bilişim Teknolojileri Online Dergisi, 11(42), 170-179.
Eryiğit, V. (2026). Türkiye bağlamında dijitalleşmenin örgütsel davranış üzerindeki etkileri: Kavramsal bir değerlendirme. New Era International Journal of Interdisciplinary Social Researches, 11(33), 75-89.
Güdek, B. (2023). Kamu sektöründe etik yönetime ilişkin politikaların uygulanması: KVKK ve veri etiği. Politik Ekonomik Kuram, 7(2), 237-251.
İnan Kaya, G. (2021). Dijital çağda çocuk yetiştirme ve eğitim: Değişen roller. İnsan ve İnsan, 8(27), 83-100. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.819184
Kaygusuz, İ. (2025). Dijital kültürde gündelik hayat ve kimlik sunmanın yeni biçimleri. TAM Akademi Dergisi, 4(1), 10-27.
Kayış, H.H. (2021). Dijital eşitsizlikleri yakından incelemek: Dijital uçurum buzdağının görünen yüzü müdür?. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Düşünceler Hakemli E-Dergisi, (15), 109-124.
Koç, R. (2022). Dijitalleşen kültür ya da kültürün dijitalleşmesi: Dijital kültür kavramı. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 15(38), 500-513.
Küçükvardar, M., & Aslan, A. (2021). Dijitalleşmenin ekonomik, teknolojik, toplumsal ve etik etkilerinin uluslararası raporlar üzerinden analizi. Intermedia International e-Journal, 8(14), 21-38.
Kwon, M., Kim, D.J., Cho, H. ve Yang, S. (2013). The smartphone addiction scale: Development and validation of a short version for adolescents. PLOS ONE, 8(12), 1-7. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0083558
López, A.B., Pastor-Galindo, J., & Ruipérez-Valiente, J.A. (2024). Frameworks, modeling and simulations of misinformation and disinformation: A systematic literature review. arXiv preprint arXiv:2406.09343.
Marsh, E., Perez Vallejos, E., & Spence, A. (2024). Digital workplace technology intensity: Qualitative insights on employee wellbeing impacts of digital workplace job demands. Frontiers in Organizational Psychology, 2, 1392997. https://doi.org/10.3389/forgp.2024.1392997
Olgun, C.K. (2020). Dijital kültürün yükselişine doğru: Riskler ve firsatlar. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (35), 185-218.
Öztürk, L. (2002). Dijital uçurumun küresel boyutlari. Ege Academic Review, 2(1), 1-10.
Öz, T. ve Mete, Y.A. (2021). Eğitim örgütlerinde siber zorbalık tutumları ile örgütsel dışlanma arasındaki ilişki. OPUS International Journal of Society Researches, 18(Yönetim ve Organizasyon Özel Sayısı), 1194-1222.
Peper, E. & Harvey, R. (2018). Digital addiction: Increased loneliness, anxiety, and depression. NeuroRegulation, 5(1), 3-8. http://dx.doi.org/10.15540/nr.5.1.3
Puska, A. A., Baroni, L. A., & Pereira, R. (2024). Decoding the sociotechnical dimensions of digital misinformation: A comprehensive literature review. arXiv preprint arXiv:2406.11853.
Ramadhan, A. (2011). e-Government Ethics : A Synergy of Computer Ethics, Information Ethics, and Cyber Ethics. International Journal of Advanced Computer Science and Applications, 2(8), 82-86. https://doi.org/10.14569/IJACSA.2011.020816
Romi, I. M. (2024). Analysing university students’ digital skills gap and its implications for SDGs: An empirical investigation. Journal of Lifestyle and SDGs Review, 4(3), e02189. https://doi.org/10.47172/2965- 730X.SDGsReview.v4.n03.pe02189
Şahin, İ. M., & Mermutlu, M. B. (2022). Dijitalleşme ve topluma etkisi. SSD Journal, 7(32), 123-131.
Teichert, R. (2019). Digital transformation maturity: A systematic review of literature. Acta Universitatis Agriculturae Et Silviculturae Mendelianae Brunensis, 67(6), 1673-1687. https://doi.org/10.11118/actaun201967061673
Trittin-Ulbrich, H., Scherer, A. G., Munro, I., & Whelan, G. (2021). Exploring the dark and unexpected sides of digitalization: Toward a critical agenda. Organization, 28(1), 8–25. https://doi.org/10.1177/1350508420968184
Uzunbacak, H. H., & Karagöz, Ş. (2025). Dijitalleşmenin karanlık yönü: Bireysel, toplumsal ve örgütsel etkileri. Uşak Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 166-186.
Yılmaz, G., & Çakmak, M. D. (2026). Dijitalleşmenin çifte yüzü: Bireysel mahremiyet ile kamu yönetimi şeffaflığı ve hesap verebilirliği. Fiscaoeconomia, 10(1), 1-18.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
