İRANLILARIN TÜRKİYE’DE KONUT EDİNİMİ: GÖÇ, YERLEŞME VE VATANDAŞLIK İLİŞKİSİ
IRANIANS’ ACQUISITION OF HOUSING IN TÜRKİYE: THE RELATIONSHIP BETWEEN MIGRATION, SETTLEMENT, AND CITIZENSHIP
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21266147Anahtar Kelimeler:
Iranian migrants, housing acquisition, housing sales to foreigners, citizenship, settlementÖzet
Bu makale, İranlıların Türkiye’de konut edinimini göç, yerleşme ve vatandaşlık ilişkisi bağlamında incelemektedir. Çalışmada konut, barınma ihtiyacını karşılayan fiziksel bir mekânın yanında ekonomik değer, hukuki güvence, aidiyet, toplumsal konum ve gelecek planlamasıyla ilişkili bir toplumsal alan olarak ele alınmaktadır. Bu çerçevede önce konutun sosyoekonomik niteliği, yatırım değeri ve uluslararası edinim dinamikleri tartışılmış, ardından Türkiye’de yabancıların konut satın alma eğilimleri ve İranlıların bu süreç içindeki özgün konumu değerlendirilmiştir. Makalede ikincil veri analizi temelli bir inceleme yürütülmüş, İran vatandaşlarının Türkiye’den konut satın alma istatistikleri yıllara göre yorumlanmıştır. Bulgular, İranlıların Türkiye’den konut ediniminin dar anlamda yatırım getirisi ya da döviz kuru avantajıyla açıklanamayacağını göstermektedir. İran’daki siyasal baskılar, gündelik hayat üzerindeki denetim, ekonomik kırılganlık, eğitim ve gelecek kaygıları Türkiye’nin coğrafi yakınlığı, kültürel aşinalığı, vatandaşlık ve ikamet olanaklarıyla birleşerek konut edinimini daha geniş bir yerleşme stratejisine dönüştürmektedir. İran vatandaşlarının konut alımlarında 2021 sonrası görülen düşüş, talebin bütünüyle ortadan kalkmasından çok vatandaşlık, ikamet, konut fiyatları ve kur avantajındaki değişimlerle ilişkilidir. Sonuç olarak İranlıların Türkiye’de konut edinimi, ekonomik bir piyasa işleminin yanı sıra göçün kalıcılığa dönüşmesini sağlayan sosyoekonomik ve sembolik bir yerleşme pratiği olarak değerlendirilmektedir.
Referanslar
Adıgüzel, G. (2024). İran’dan Türkiye’ye yönelik göçlerin itme ve çekme kuramı çerçevesinde değerlendirilmesi: 1979-2019. ESAM Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(1), 71-89. https://doi.org/10.53662/esamdergisi.1447629
Al Jamil, M. A., Hossain, A., & Siddique, M. Z. R. (2018). Factors influencing consumers’ choice criteria to purchase residential apartments in Bangladesh. International Journal of Science and Business, 2(3), 294-305.
Anadolu Ajansı. (2026, 22 Ocak). Yabancıya konut satışında son 9 yılın en düşük rakamı görüldü. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/yabanciya-konut-satisinda-son-9-yilin-en-dusuk-rakami-goruldu/3807391
Andrewson, S., Williams, F., & Noel, D. (2025). Investigating the factors affecting users’ willingness to pay for green real estate developments in Asia using the Technology Acceptance Model.
Artul, H., & Ergün, M. (2022). Yabancıların konut edinme tercihine etki eden temel kriterlerin sıralanması: Ordu-Giresun illeri örneği. Anadolu Üniversitesi Mesleki Eğitim ve Uygulama Dergisi (ANAMEUD), 1(1), 1-10.
Aslan, A. S. (2023). Türkiye’de yabancıların mülk edinimi: Yalova konut sektörü örneği. Kent Akademisi, 16(Türkiye Cumhuriyetinin 100. Yılı Özel Sayısı), 616-633. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3375598
Aydoğdu, E., & Tanrıvermiş, Y. (2025). Türkiye’de yabancı gerçek kişilerin taşınmaz edinimi ve vatandaşlık ilişkileri: Antalya ili Alanya ilçesi örneği. Kent Akademisi, 18(6), 3381-3403. https://doi.org/10.35674/kent.1626410
Bjerre, R. (2022). Foreign direct investment in the Los Angeles real estate market. Journal of Student Research, 11(3). https://www.researchgate.net/publication/369295100_Foreign_Direct_Investment_in_the_Los_Angeles_Real_Estate_Market
Candy, & Renato, R. (2021). Factors affecting purchasing decision of property in Batam City. Jurnal Ilmiah MEA (Manajemen, Ekonomi, dan Akuntansi), 5(3), 2651-2659.
Çetin, M. (2022). İranlı mültecilerin toplumsal uyum süreci ve sosyal sermayenin etkisi: Denizli kenti örneği. İran Çalışmaları Dergisi, 6(2), 251-287. https://doi.org/10.33201/iranian.1205485
Debele, E. T., Negussie, T., Mulugeta, S., & Asres, K. (2026). The interplay between urban political economy and formal homeownership: Evidence from Ethiopia. Urban-Regional Ecology, 2(1), 1-18. https://journals.explorerpress.com/ure/article/view/60
Eken, H. (2025). Konut tercihinde sosyoekonomik ve kültürel değişkenlerin rolü. Kent Akademisi Dergisi, 18(2), 1176-1194. https://doi.org/10.35674/kent.1600540
Ekhtiari, M., & Aysan, M. F. (2023). Günümüz Türkiyesinde İranlı göçmenlerin sosyoekonomik entegrasyonu. İnsan ve Toplum, 13(1), 225-253. https://dergipark.org.tr/tr/pub/insanvetoplum/article/1272088
Ewurum, N. I., Aguome, N. M., Kowalczyk, C., Ozigbo, I. W. J., & Kil, J. (2025). Uncertainty in property valuation: Aleatoric and epistemic challenges in the Nigerian real estate market. Acta Scientiarum Polonorum Administratio Locorum, 24(2), 201-213.
Ghanbarlou, R. M., & Sığın, A. (2022). Konut alımıyla başlayan İran’dan Türkiye’ye göç süreçlerinin nedenlerini anlamaya yönelik sosyolojik bir inceleme. Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, 9(1), 217-256. https://doi.org/10.26513/tocd.959975
Göç İdaresi Başkanlığı. (2022, 30 Haziran). Mahalle kapatma duyurusu hk. https://www.goc.gov.tr/mahalle-kapatma-duyurusu-hk2
Göç İdaresi Başkanlığı. (2023, 16 Temmuz). “İstanbul’da 39 ilçenin yabancıların ikamet izinlerine kapatıldığı” iddialarına ilişkin basın açıklaması. https://www.goc.gov.tr/istanbulda-39-ilcenin-yabancilarin-ikamet-izinlerine-kapatildigi-iddialarina-iliskin-basin-aciklamasi
Grigoreva, K. S., & Endryushko, A. A. (2021). Migrants’ access to housing in Moscow: Evaluation methodology and results of the experimental study. Vestnik Instituta Sotsiologii, 12(4), 29-41. https://cyberleninka.ru/article/n/dostup-migrantov-k-zhilyu-v-moskve-metodika-i-rezultaty-eksperimentalnogo-issledovaniya
Gutiérrez-Velasco, J. R., Cabral-Olmos, D., & Marín-Aguilar, J. T. (2022). E-marketing communication and loyalty in real estate customers based on their income. International Business Research, 15(6), 17-27.
Henilane, I. (2016). Housing concept and analysis of housing classification. Baltic Journal of Real Estate Economics and Construction Management, 4(1), 168-179. https://doi.org/10.1515/bjreecm-2016-0013
Hui, J. K. S., & Wei, Y. S. (2025). Foreign direct investment and housing prices nexus in construction industry of Malaysia. Architecture Image Studies, 6(3), 851-859. https://journals.ap2.pt/index.php/ais/article/view/331/229
Invest in Türkiye. (t.y.). Gayrimenkul ve vatandaşlık edinimi. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi. https://www.invest.gov.tr/tr/investmentguide/sayfalar/acquiring-property-and-citizenship.aspx
Kalaylıoğlu, Y. A. (2014). Uluslararası göç bağlamında Bourdieu’nun kavramları: Ankara’da yaşayan İranlılar örneği. Moment Dergi, 1(2), 182-205.
Karadağ, H., & Aygün Alıcı, V. (2023). Türkiye ekonomisinde konut fiyat endeksi ile yabancılara yapılan konut satışı arasındaki ilişki. İçinde A. Kamacı & H. Güneş (Ed.), Uluslararası ticarette güncel sorunlar (ss. 141-152). Eğitim Yayınevi.
Krieger, J., & Higgins, D. L. (2002). Housing and health: Time again for public health action. American Journal of Public Health, 92(5), 758-768. https://ajph.aphapublications.org/doi/full/10.2105/AJPH.92.5.758
Kumar, V. (2025). Determinants of homebuyer decision-making in government-sponsored affordable housing: A study of Deen Dayal Awas Yojana beneficiaries. Journal of Management Research and Review.
Lawson, J. R. (2012). Housing supply bonds: A suitable instrument to channel investment. https://iibw.at/documents/2012%20AHURI%2030652%20Final_Bonds_Report.pdf
Li, Q., Khan, F. Y., Krause, T., Messeroux, T., Birmingham, J., Valeri, L., ... & Hernández, D. (2026). Residential satisfaction amid the smoke-free policy in New York City public housing. Frontiers in Environmental Health, 5, 1697920. https://www.frontiersin.org/journals/environmental-health/articles/10.3389/fenvh.2026.1697920/full
Makata, I. F., & Udobi, N. A. (2024). Challenges of international investment in real property portfolio: Case study of developing economy using Nigeria experience. PM World Journal, 13(7).
Memiş, S. (2018). Tüketicilerin konut seçimini etkileyen faktörlerin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Journal of Academic Value Studies, 4(20), 652-665. https://javstudies.com/DergiTamDetay.aspx?ID=777
Mertekci, I., & Çağlar Onbaşıoğlu, D. (2026). Green marketing in real estate and its influence on purchasing intentions among young adults: A structural analysis of perceived value and greenwashing. Sustainability, 18(3), 1444.
Miyakawa, D., Shimizu, C., & Uesugi, I. (2024). Do foreign buyers pay more than domestic buyers? Evidence from international transaction-level data. The Journal of Real Estate Finance and Economics, 68(3), 394-424.
Mohamed Saraf, M. H., Radzi, M. E. H., Ramli, S. A., & Md Wadzir, M. F. (2025). Youth insights on factors influencing housing purchase and rental decisions. Journal of Computing Research and Innovation (JCRINN), 10(2), 26-34.
Mohindru, P., & Kaur, J. (2022). To assess the level of satisfaction of buyers in the real estate sector. Rivista Italiana di Filosofia Analitica Junior, 14(1), 842-846.
Obi, N. E., Emoh, F. I., & Egolum, C. C. (2019). Global real estate benchmark indices and 10-year annualized performance report of foreign direct investment in Nigeria’s commercial real estate market. https://www.researchgate.net/profile/Fidelis-Emoh/publication/335985957_Global_Real_Estate_Benchmark_Indices_And_10-Year_Annualized_Performance_Report_Of_Foreign_Direct_Investment_In_Nigeria's_Commercial_Real_Estate_Market
Pırlanta, G., & Tozan, A. (2026). Lifestyle migration impact on housing development in coastal areas of Northern Cyprus. Buildings, 16(4), 865. https://www.mdpi.com/2075-5309/16/4/865
Rana, P., Dang, G. P., Sharma, P., & Singh, M. (2025). Impact of the real estate (regulation and development) act on homebuyer satisfaction: Exploring the moderating role of buyer awareness. International Journal of Management (IJM), 16(6), 86-102. https://doi.org/10.34218/IJM_16_06_007
Ren, H., & Folmer, H. (2017). Determinants of residential satisfaction in urban China: A multi-group structural equation analysis. Urban Studies, 54(6), 1407-1425.
Reuters. (2021, 21 Ekim). Turkey’s citizenship-for-homes sales hit roadblock. https://www.reuters.com/world/middle-east/turkeys-citizenship-for-homes-sales-hit-roadblock-2021-10-21/
Reuters. (2025, 21 Ocak). Turkey’s house sales rose more than 20% last year. https://www.reuters.com/world/middle-east/turkeys-house-sales-rose-more-than-20-last-year-2025-01-21/
Rodríguez, C., & Bustillo, R. (2010). Modelling foreign real estate investment: The Spanish case. The Journal of Real Estate Finance and Economics, 41(3), 354-367. https://doi.org/10.1007/s11146-008-9164-9
Ronald, R. (2008). The ideology of home ownership: Homeowner societies and the role of housing. Palgrave Macmillan.
Roslin, P., Godwin J. Davidson, B., P. George, J., & V. Muttungal, P. (2025). Role of egoistic and altruistic values on green real estate purchase intention among young consumers: A pro-environmental, self-identity-mediated model. Real Estate, 2(3), 13. https://www.mdpi.com/2813-8090/2/3/13
Sager, T. (2011). Neo-liberal urban planning policies: A literature survey 1990-2010. Progress in Planning, 76(4), 147-199. https://doi.org/10.1016/j.progress.2011.09.001
Sağıroğlu, A. Z., Ünsal, R., & Özenci, F. (2024). Türkiye migration and human mobilities annual 2021. Migration Research Foundation. https://gocvakfi.org/wp-content/uploads/2024/12/Turkiye-Migration-and-Human-Mobilities-Annual-2021.pdf
Sanchez, M. I. (2025). Real estate investment strategies for foreign investors: Regulatory barriers and market opportunities. Revista JRG de Estudos Acadêmicos, 8(19), e082510. https://revistajrg.com/index.php/jrg/article/view/2510/1977
Senthilmurugan, P., Mohan, N., & Kumar, S. D. (2020). Influence of economic & financial factors in buying decision of residential houses in Chennai market: A study. Test Engineering and Management, 83, 7451-7455.
Shahid, M. (2026). Global trends in tokenized real estate platforms and their impact on property investment models. https://www.researchgate.net/profile/Muhammad-Shahid-262/publication/399481049_Global_Trends_in_Tokenized_Real_Estate_Platforms_and_their_Impact_on_Property_Investment_Models
Singh, A., Kumar, S., Goel, U., & Johri, A. (2024). Predictors of investment intention in real estate: Extending the theory of planned behavior. International Journal of Strategic Property Management, 28(6), 349-368.
Sivabrovornvatana, N. (2023). Utilizing net promoter score to assess customer satisfaction and brand loyalty in the real estate industry of Thailand. Journal of Business Leadership and Management, 1(1).
Song, T. (2025). Anti-immigration and the politics of housing affordability: Examining the evolution and housing market impacts of foreign buyer taxes in British Columbia and Ontario. Journal of Urban Affairs, 1-18. https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/07352166.2025.2570754
Süleymanlı, C. (2019). Türkiye’de yabancıların konut edinimi ile döviz kuru arasındaki ilişki: Eşbütünleşme analizi (2013-2019). Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(2), 117-136. https://doi.org/10.33399/biibfad.595840
Türkiye İstatistik Kurumu. (2023, 17 Ocak). House sales statistics – December 2022. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?dil=2&p=House-Sales-Statistics-December-2022-49526
Türkiye İstatistik Kurumu. (2024, 19 Ocak). House sales statistics – December 2023. https://veriportali.tuik.gov.tr/en/press/49516
Uyar, S. G. K., & Kılıç, E. (2017). Yabancıların konut talebinin Türkiye’deki bölgesel konut talebi üzerine etkisi: Mekânsal ekonometrik analiz. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(4), 292-306.
Vaid, U. (2024). Cognitive health costs of poor housing for women: Exploring executive function and housing stress in urban slums in India. International Journal of Environmental Research and Public Health, 21(12), 1710. https://www.mdpi.com/1660-4601/21/12/1710
Weir, S. (2007). Habitat for Humanity and housing rights. The Forum, 14(4). https://www.habitat.org/lc/theforum/english/pdf/Volume_14_4.pdf
Yıldız, U., & Sert, D. (2022). Türkiye-İran göç sistemi: Süreklilik ve değişimler. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(Özel Sayı), 232-253. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1110346
Zhang, Y. (2026). Returning to my roots: Hometown housing and ontological security amid China’s circular migration. Population, Space and Place, 32(1), e70198. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/psp.70198
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
