NATO'NUN GENİŞLEME POLİTİKASI VE TÜRKİYE'NİN VETO DİPLOMASİSİ: İSVEÇ VE FİNLANDİYA ÖRNEĞİ
NATO’S ENLARGEMENT POLICY AND TURKIYE’S VETO DIPLOMACY: THE CASE OF SWEDEN AND FINLAND
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21361487Anahtar Kelimeler:
NATO, Genişleme Politikası, Veto Diplomasisi, Türkiye, İsveç, FinlandiyaÖzet
Bu çalışma, İsveç ve Finlandiya'nın NATO üyelik süreçlerini Türkiye'nin veto diplomasisi bağlamında analiz etmektedir. Rusya'nın 2022 yılında Ukrayna'ya yönelik başlattığı askerî müdahale sonrasında Avrupa güvenlik mimarisinde meydana gelen dönüşüm, uzun yıllar tarafsızlık politikası izleyen İsveç ve Finlandiya'nın NATO üyeliğine yönelmesine neden olmuştur. NATO'nun oydaşma esasına dayanan karar alma mekanizması, üyelik sürecini yalnızca güvenlik kaygılarının değil, aynı zamanda diplomatik müzakerelerin ve kurumsal pazarlıkların konusu hâline getirmiştir. Bu süreçte Türkiye, sahip olduğu veto kapasitesini ulusal güvenlik önceliklerini NATO gündemine taşımak amacıyla kullanmıştır. Çalışmada NATO'nun kurumsal yapısı, veto mekanizması ve Türkiye'nin süreç boyunca izlediği politika orta güç diplomasisi ve kurumsal pazarlık teorisi çerçevesinde incelenmiştir. Araştırma sonucunda Türkiye'nin veto yetkisinin yalnızca engelleyici bir araç olmadığı, aynı zamanda diplomatik müzakere kapasitesi sağlayan stratejik bir dış politika enstrümanı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Referanslar
Açıkmeşe, S. A. (Ed.). (2024). İttifakın 75. yılında 75 soruda Türkiye’nin NATO üyeliği. Uluslararası İlişkiler Konseyi Yayınları.
Ağaoğlu, A. T. (2024). Güvenlikten iş birliğine: Türkiye’nin Ortadoğu politikalarında değişim ve süreklilik. Iğdır University Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences, (11), 35-52. https://doi.org/10.58618/igdiriibf.1485453
Aksu Ereker, F. (2019). Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) (Güvenlik Yazıları Serisi No. 28). https://trguvenlikportali.com/wp-content/uploads/2019/11/NATO_FulyaAksuEreker_v.1.pdf
Ateşoğlu Güney, N. (2024). Orta güçlerin büyük stratejisi ve Türkiye. Millî İstihbarat Akademisi.
Aydın, M. (2004). Uluslararası ilişkilerin “gerçekçi” teorisi: Kökeni, kapsamı, kritiği. Uluslararası İlişkiler, 1(1), 33-60.
Cagaptay, S., Singh, M., & Akgündoğdu, S. (2022). Will Turkey ratify Sweden and Finland’s NATO accession? The Washington Institute. https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/will-turkey-ratify-sweden-and-finlands-nato-accession
Çakır, A. (2021). NATO dönüşüm politikalarının inşacı yaklaşımla incelenmesi (1991-2011). Güvenlik Stratejileri Dergisi, 17(38), 289-334.
Çalışkan, F. (2022). Adım adım Rusya-Ukrayna savaşı ve üçüncü tarafların sürece etkisi. EURO Politika, (14), 35-47.
Çelikaslan, M. N. (2022). Ukrayna-Rusya savaşı: Avrupalı bir milletin yıkımı. Türk Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 3(1), 53-66.
Engin, C. (2025). İsveç’in NATO üyeliği sürecinde Türkiye’nin stratejik yaklaşımı ve müzakere süreci. Amasya Üniversitesi Ekonomi Ticaret ve Pazarlama Dergisi, 2(1), 10-19.
Lorasdağı Koyuncu, B. (2022). Liberalizm (uluslararası ilişkiler). TÜBİTAK Ansiklopedisi. https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/liberalizm_uluslararasi_iliskiler
North Atlantic Treaty Organization. (1995, September 3). Study on NATO enlargement. https://www.nato.int/en/about-us/official-texts-and-resources/official-texts/1995/09/03/study-on-nato-enlargement
North Atlantic Treaty Organization. (2023, June 30). Consensus decision-making at NATO. https://www.nato.int/en/what-we-do/introduction-to-nato/consensus-decision-making-at-nato
North Atlantic Treaty Organization. (2024, March 11). NATO member countries. https://www.nato.int/en/about-us/organization/nato-member-countries
North Atlantic Treaty Organization. (2024, October 3). Enlargement and Article 10. https://www.nato.int/en/what-we-do/partnerships-and-cooperation/enlargement-and-article-10
North Atlantic Treaty Organization. (n.d.). Structure. https://www.nato.int/en/about-us/organization/nato-structure
Ovalı, A. Ş. (2024). Türkiye-NATO ilişkilerinde veto krizleri: Benzerlikler ve farklılıklar üzerine bir değerlendirme. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 79(1), 137-157. https://doi.org/10.33630/ausbf.1192846
Özçeli, S. (2012). Uluslararası rejim kavramı üzerine kavramsal bir inceleme: Yapısalcı, kurumsal ve bilişsel temel teoriler. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 231-250.
Özkaya, M., Baştan, Y., & İzgi, B. (2024). Oyun teorisi açısından Türkiye gözünden Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya üyelik süreci. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 24(3), 583-592.
Purtaş, F. (2005). Soğuk savaş sonrası NATO’nun dönüşümü ve genişlemesi çerçevesinde Türk-Amerikan askerî ilişkileri. Stratejik Analiz, 6(65), 11-17.
Silinir, M. Karhan, G. Çayın, M. Aydeniz, N. (2012). Enerji güvenliği: NATO’nun küresel enerji güvenliğindeki rolü. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 2(1), 132-147
Sönmezoğlu, F., Güneş, H., & Keleşoğlu, E. (2015). Uluslararası ilişkilere giriş. DER Yayınları.
Soydan, M. Z. (2022). Rusya-Ukrayna savaşında yeni bir dönem mi başlıyor? Sakarya Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi.
Şahin, Y. (2022, Mayıs). Avrupa jeopolitiği yeniden şekillenirken: Finlandiya ve İsveç’ten NATO üyelik başvurusu. İktisadi Kalkınma Vakfı. https://bulten.ikv.org.tr
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı. (2022, Haziran 28). Madrid’de Türkiye, Finlandiya ve İsveç arasında “Üçlü Muhtıra” imzalandı. https://www.iletisim.gov.tr
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı. (t.y.). NATO genel bilgi notu. https://www.mfa.gov.tr/data/nato-bilgi--notu.pdf
Ünlü, V., & Özlük, E. (2025). Finlandiya’nın NATO’ya katılım sürecinde Türkiye’nin rolü. Journal of Academic Value Studies, 11(3), 139-150. http://dx.doi.org/10.29228/javs.86881
Ünver Noi, A. (2024). Rusya-Ukrayna savaşının Avrupa güvenliği, transatlantik ilişkiler ve NATO’ya etkisi (Analiz No. 406). SETA.
Yeşiltaş, M., & Öztürk, B. (Ed.). (2024). SETA güvenlik radarı 2024’te Türkiye’nin jeopolitik ortamı: Çatışma dünyasında stratejik istikrar arayışı (SETA Yayınları No. 241). SETA.
Yüşen, N. (2025). Güvenlikleştirme teorisi bağlamında Türkiye’nin güvenlik politikalarındaki değişimlerin dönemsel analizi. Güvenlik ve İstihbarat Çalışmaları Dergisi, 5, 108-139.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
