KIZILCIK ŞERBETİ DİZİSİNDE SEKÜLER VE MUHAFAZAKÂR KİMLİKLERİN TEMSİLİ: MEDYADA GERÇEKLİĞİN İNŞASI BAĞLAMINDA GÖSTERGEBİLİMSEL BİR İNCELEME
THE REPRESENTATION OF SECULAR AND CONSERVATIVE IDENTITIES IN THE TV SERIES KIZILCIK SERBETI: A SEMIOTIC ANALYSIS IN THE CONTEXT OF MEDIA CONSTRUCTION OF REALITY
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21267240Anahtar Kelimeler:
Medya, Temsil, Göstergebilim, Seküler kimlik, Muhafazakâr kimlikÖzet
Bu çalışma, Türkiye’de seküler ve inanç temelli (muhafazakâr) yaşam biçimleri arasındaki kültürel gerilimleri konu edinen Kızılcık Şerbeti adlı televizyon dizisini göstergebilimsel bir analiz çerçevesinde incelemektedir. Dizinin, amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen ilk dört bölümü, görsel ve dilsel temsillerde yer alan kültürel kodların belirlenmesi ve yorumlanması amacıyla analiz edilmiştir. Çalışma, medyanın toplumsal gerçekliğin oluşumu ve yeniden üretimine nasıl katkı sağladığını anlamaya yönelik teorik bir zemin sunan Berger ve Luckmann’ın Gerçekliğin Sosyal İnşası Kuramı ile Gerbner’in Ekme (Yetiştirme) Kuramı’na dayanmaktadır. Bulgular, seküler ve muhafazakâr kimliklerin mekân, ritüeller, dil, beden ve maddi semboller gibi temel göstergebilimsel kategoriler üzerinden kurulan sembolik karşıtlıklar aracılığıyla inşa edildiğini göstermektedir. Seküler temsiller bireysellik, modernlik, özgürlük ve toplumsal cinsiyet eşitliği ile ilişkilendirilirken, muhafazakâr temsiller gelenek, din, aile yapıları ve kolektif değerler etrafında şekillenmektedir. Bu karşıt anlamlar, anlatı yapıları ve karakter konumlandırmaları aracılığıyla sistematik biçimde üretilmekte ve pekiştirilmektedir. Bununla birlikte analiz, bu ikili karşıtlık yapısının ötesinde, özellikle anlatının ilerleyen bölümlerinde ortaya çıkan müzakere ve uzlaşma süreçlerini de ortaya koymaktadır; bu süreçlerde daha melez ve esnek kimlik yapılandırmalarının geliştiği gözlemlenmektedir. Çalışma, medyanın toplumsal gerçekliği yalnızca yansıtan bir araç olmadığını, gündelik yaşamın içine yerleşmiş sembolik anlamları dolaşıma sokarak bu gerçekliği aktif biçimde yeniden inşa ettiğini ortaya koymaktadır. Bu temsiller aracılığıyla dizi, bir yandan kültürel kutuplaşmayı yeniden üretirken, diğer yandan karşılıklı anlayış ve birlikte varoluşa yönelik söylemsel alanlar da açmaktadır. Bu bağlamda Kızılcık Şerbeti, yalnızca ideolojik gerilimlerin üretildiği bir alan değil, aynı zamanda rekabet halindeki kimliklerin yeniden eklemlendiği, müzakere edildiği ve kısmen uzlaştırıldığı aracılı bir alan olarak işlev görmektedir. Kimlik temsillerine ilişkin göstergebilimsel ve kuramsal temelli bir analiz sunan bu çalışma, Türkiye’de medya, temsil ve kültürel kutuplaşma literatürüne katkı sağlamakta; televizyon anlatılarının toplumsal anlamın süreklilik arz eden inşa sürecine nasıl katıldığını ortaya koyan göreceli bir perspektif sunmaktadır.
Referanslar
Aydın, B. (2024). İngiliz kültürel çalışmalar yaklaşımı: Muhafazakârlık ve sekülerizm çerçevesinde Kızılcık Şerbeti dizisinin alımlama analizi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(3), 718-735. https://doi.org/10.36362/gumus.1409288
Bak, G., Altıntop, M., & Bak, A. (2024). George Gerbner’in genel iletişim modeli, kültürel göstergeler ve ekme kuramı. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences (JOSHAS), 6(25), 484-492. https://doi.org/10.31589/JOSHAS.288
Baş, F. (2021). Modern devletin açmazı: Dindar topluma seküler sosyal yapı-Türkiye örneği. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (20), 407-425. https://doi.org/10.32950/rteuifd.1000470
Berger, P.L., & Luckmann, T. (2008). Gerçekliğin sosyal inşâsı (V. S. Öğütle, Çev.). Paradigma Yayıncılık. (Orijinal eser 1966’da yayımlandı)
Beşikci, B. (2023). İslami kimliğin dizilerdeki sunumu: Kızılcık Şerbeti örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (52), 74-91. https://doi.org/10.52642/susbed.1338644
Brinton, J. (2023). Media and the formation of secular/religious networks. Journal of Religion, Media and Digital Culture, 12(1), 97-117. https://doi.org/10.3390/rel15070762
Çetin, N.S. (2023). Dindar aile ve modern aile ilişkisinde değişim ve çatışmaları dizi filmler üzerinden okumak: Kızılcık Şerbeti. Journal of Media and Religion Studies, 6(1), 143-165. https://doi.org/10.47951/mediad.1297566
Değerli, A.S. (2021). Göstergebilimsel çözümleme yöntemi ile sosyal ağ konulu afişlerin incelenmesi. Asya Studies, 5(18), 179-188. https://doi.org/10.31455/asya.933833
Doğan, M.M. (2023). Boş zaman etkinliği olarak geleneksel medyada muhafazakâr kimlikler: 'Ömer' ve 'Kızılcık Şerbeti' dizisi üzerine bir inceleme. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 6(2), 415-427. https://doi.org/10.53353/atrss.1310490
Dursun, Ç. (2013). İletişim kuram kritik. İmge Kitabevi.
Efe, H.S. (2024). Muhafazakâr ve laik kimliklerin televizyon dizilerinde alımlanması: Kızılcık Şerbeti dizisi. International Journal of Communication and Media Research, 4(1), 21-43. https://doi.org/10.47951/mediad.1297566
Ergeç, N.E., & Doğan, M.E. (2016). Medyada şiddet: Televizyon çizgi diziler üzerine bir inceleme. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(1), 43-58.
Gerbner, G. (2014). Medyaya karşı (V. Batmaz, G. Ayas & İ. Kovacı, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Göker, G. (2015). Tele-yaşamlar: Gerçeklik ve kurgu bağlamında Türkiye’de realite programlar. Global Media Journal, 6(11), 261-282. https://doi.org/10.31455/asya.1116666
Hall, S. (2017). Temsil: Kültürel temsiller ve anlamlandırma uygulamaları (İ. Dündar, Çev.). Pinhan Yayınları.
Karakoyunlu, B. (2023). Seküler, dindar ve akışkan dindar kimliğin kendini gündelik yaşam pratikleri üzerinden üretimi: Kızılcık Şerbeti örneği. Eskiyeni, (50), 747-768. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1228068
Kayaalp, B.Z.U., & Aldemir, T. (2025). Türk mutfağına ait gastronomik unsurların ve sofra kültürünün TV dizilerinde temsili: 'Aile' dizisi örneği. Turkish Studies, 20(Ö1), 483. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.80353
Kosebalaban, H. (2007). The rise of Anatolian cities and the failure of the modernization paradigm. Critique: Critical Middle Eastern Studies, 16(3), 229-240. https://doi.org/10.1080/10669920701616450
Özçetin, B. (2018). Kitle iletişim kuramları: Kavramlar, okullar, modeller. İletişim Yayınları.
Öztürk, Y. (2024). Muhafazakârlığın modern müdafaası: Kızılcık Şerbeti. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (33), 285-308. https://doi.org/10.56597/kausbed.1415558
Pecora, V.P. (2006). Secularization and cultural criticism: Religion, nation, and modernity. University of Chicago Press.
Savut, E. (2023). Türkiye’de kültürel iktidar kodlarının değişimi: Merkez-çevre dikotomisini yeniden düşünmek. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(1), 246-275. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1197708
Sığın, A., & Çakır, C. (2024). Toplumsal cinsiyet eşit(siz)liğinin eleştirel analizi: Kızılcık Şerbeti örneği. Sakarya Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi, 3(1), 37-54. https://doi.org/10.61158/saukad.1460089
Şen, A. (2018). Müfredata hâkimiyet mücadelesi: Seküler-milliyetçiliğe karşı muhafazakâr-milliyetçilik. Mülkiye Dergisi, 42(3), 321-345.
Taşkıran, M.N., & Uçar, L. (2023). Dijital dünyada yeni bir boyut: Metaverse kavramına ilişkin bir inceleme. Journal of History School, 63, 688-701. https://doi.org/10.29228/joh.67694
Taşkıran, N. ve Yılmaz, R. (2007). İnsan gerçekliği ve medya: Gerçekliğin inşasında medyanın işlevsel konumu üzerine bir çözümleme. C. Bilgili, N. Tan Akbulut (Ed.). Medya eleştirileri: Gerçeğin dışındakiler (ss. 9-37). Beta.
Türkoğlu, S. (2014). Kadına yönelik şiddeti özendiren diziler üzerine etki araştırması. Atatürk İletişim Dergisi, (7), 143-160.
Uçar, L. (2023). Post-truth çağda medya okuryazarlığı: Yalan içeriklere yönelik bir farkındalık araştırması [Doktora tezi]. Fırat Üniversitesi.
Ülken, F.B. (2023). Modern-geleneksel çatışmasında kadın: Kızılcık Şerbeti dizisi. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 13-22. https://doi.org/10.55044/meusbd.1362324
Yağar, F. ve Dökme, S. (2018). Niteliksel araştırmaların planlanması: Araştırma soruları, örneklem seçimi, geçerlik ve güvenirlik. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 1-9.
Yetkiner, B. (2024). Seküler ve muhafazakâr kimlik bağlamında Kızılcık Şerbeti dizisinin alımlanmasına yönelik bir çalışma. TRT Akademi, 9(22), 752-779. https://doi.org/10.37679/trta.1504862
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
