TÜRK MEVZUATINDA ENTEGRE DEVRE TOPOĞRAFYALARIN HUKUKİ NİTELİĞİ VE KORUMA ESASLARI
LEGAL NATURE AND PROTECTION PRINCIPLES OF INTEGRATED CIRCUIT TOPOGRAPHIES IN TURKISH LEGISLATION
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20338963Anahtar Kelimeler:
Entegre devre topoğrafyası, fikrî mülkiyet hukuku, hukuki koruma, tescil, yarı iletken teknolojisi, hak sahipliğiÖzet
Günümüzde yarı iletken teknolojisinde yaşanan hızlı gelişmeler, entegre devrelerin sanayi ve teknoloji alanındaki önemini büyük ölçüde artırmıştır. Entegre devrelerin tasarımı ve üretimi, yüksek maliyet, teknik uzmanlık, teknolojik birikim ve yoğun fikrî çaba gerektirdiğinden, bu alanda ortaya çıkan entegre devre topoğrafyalarının hukuki koruma altına alınması ihtiyacı doğmuştur. Türk hukukunda entegre devre topoğrafyaları, 5147 sayılı Entegre Devre Topoğrafyalarının Korunması Hakkında Kanun ile özel olarak düzenlenmiş olup söz konusu Kanun, tescilli entegre devre topoğrafyalarının korunmasına ilişkin esasları, kuralları ve şartları belirlemektedir. Bu çalışmada, 5147 sayılı Kanun çerçevesinde entegre devre topoğrafyalarının fikrî mülkiyet hukuku içerisindeki yeri ve hukuki niteliği incelenmektedir. Bu kapsamda öncelikle entegre devre ve entegre devre topoğrafyası kavramları ele alınmakta; ardından korumanın konusu, şartları, hak sahipliği, tescil süreci, koruma süresi, hak sahibine tanınan yetkiler ve hakkın ihlali hâlinde başvurulabilecek hukuki yollar değerlendirilmektedir. Ayrıca yarı iletken teknolojisindeki hızlı gelişmeler karşısında mevcut düzenlemenin güncelliği ve fikrî mülkiyet hukuku bakımından yeterliliği tartışılmaktadır.
Referanslar
Akar, T. (2022). Orta gelirli ülkelerde fikri mülkiyet hakları ve ekonomik büyüme ilişkisi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 57(3), 2409–2425. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.22.09.1938
Ateş, M. (2025). Telif haklarının milletlerarası hukukî himâyesinin temel prensipleri. The Boğaziçi Law Review, 2(2), 154–171. https://doi.org/10.69800/blr.1546753
Baranseli, E. S. (2018). Ekrandan günlük hayatımıza sızan yeni gerçeklik: Arttırılmış gerçeklik. Akademik Bakış Dergisi, 66, 297–309.
Boylestad, R. L., & Nashelsky, L. (2013). Electronic devices and circuit theory (11th ed.). Pearson Prentice Hall.
Council Directive 87/54/EEC of 16 December 1986 on the legal protection of topographies of semiconductor products. (1986). Official Journal of the European Communities.
Çelik, E. (2025). Marka hukukunda kümülatif koruma ilkesi. Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi, 11(1), 77–90. https://doi.org/10.55027/tfm.1675920
Dai, L., Wang, B., Cheng, X., Wang, Q., & Ni, X. (2024). The application of deep learning technology in integrated circuit design. Energy Informatics, 7, Article 77. https://doi.org/10.1186/s42162-024-00380-w
Durai, K. A. J., Perera, D. A. S., Tran, K. T. A., Kumaravel, D. K., Chien, H.-C., Chiu, P.-W., Chen, K.-H., & Chyan, O. (2026). Engineering a tunable Cu-selective oxide-suppressing coating to enable reliable Cu-to-Cu direct bonding for advanced interconnects. Journal of Microelectronics and Electronic Packaging, 23(1), 18–26. https://doi.org/10.4071/001c.157833
Entegre Devre Topografyalarının Korunması Hakkında Kanun, Kanun No. 5147, Resmî Gazete Sayı No. 25448. (2004, 30 Nisan). https://www.mevzuat.gov.tr
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, Kanun No. 5846, Resmî Gazete Sayı No. 7981. (1951, 13 Aralık). https://www.mevzuat.gov.tr
Fuerch, M. (2009). Dreadful policing: Are the semiconductor industry giants content with yesterday’s international protection for integrated circuits? Richmond Journal of Law & Technology, 16(2), Article 6.
Kasch, S. P. (1992). The Semiconductor Chip Protection Act: Past, present, and future. High Technology Law Journal, 7(1), 71–106.
Kibar, A. F. (2020). Fikir ve sanat eserlerinde lisans sözleşmesi. NKÜ Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(2), 93–131.
Lorenz, J., Bär, E., Barraud, S., Brown, A. R., Evanschitzky, P., Klüpfel, F., & Wang, L. (2019). Process variability—Technological challenge and design issue for nanoscale devices. Micromachines, 10(1), Article 6. https://doi.org/10.3390/mi10010006
Odman Boztosun, N. A. (2004). Entegre devre topografyası hakkına eleştirel bir bakış. Atatürk Üniversitesi Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi, 8(3–4), 309–338.
Sarmaşık, J. (2021). İnternette fikri haklar. Yeni Yüzyıl’da İletişim Çalışmaları, 1(2), 7–24. https://izlik.org/JA96PJ94RA
Soyak, A. (2005). Fikri ve sınai mülkiyet haklarının tanımı ve tarihsel gelişimi. Legal Fikri ve Sınai Haklar Dergisi, 1, 11–30.
Tekinalp, Ü. (1999). Fikri mülkiyet hukuku. Beta Yayınları.
Türk Patent ve Marka Kurumu. Entegre Devre Topografyaları, https://www.turkpatent.gov.tr
Türk Ticaret Kanunu, Kanun No. 6102, Resmî Gazete Sayı No. 27846. (2011, 14 Şubat). https://www.mevzuat.gov.tr
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu. Proje teşvik ve destekleme esaslarına ilişkin yönetmelik uyarınca desteklenen projelerde uygulanacak fikrî haklar esasları. https://www.tubitak.gov.tr
U.S. Copyright Office. (2012). Federal statutory protection for mask works (Circular 100). Library of Congress.
World Intellectual Property Organization. Washington Treaty on Intellectual Property in Respect of Integrated Circuits.
World Trade Organization. (1994). Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS Agreement).
Yeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun, Kanun No. 5042, Resmî Gazete Sayı No. 25347. (2004, 15 Ocak). https://www.mevzuat.gov.tr
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
