2024 TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ VE SOSYAL DEĞERLER: DKAB PROGRAMINA YANSIMALARI
THE 2024 TURKEY CENTURY EDUCATION MODEL AND SOCIAL VALUES: THEIR REFLECTION IN THE RCE PROGRAM
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19924571Anahtar Kelimeler:
2024 DKAB Programı, sosyal değerler, değerler eğitimi, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Türkiye Yüzyılı Maarif ModeliÖzet
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli bağlamında hazırlanan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) Öğretim Programı, Türkiye’nin eğitim sistemindeki büyük dönüşümü yansıtan önemli bir belgedir. Bu çalışmanın amacı, söz konusu programın sosyal değerler eksenindeki kavramsal kurgusunu ve pedagojik önceliklendirmesini analiz etmektir. Literatürdeki boşluğu doldurmak üzere, programın toplumsal sorumluluk, adalet, saygı ve hoşgörü gibi temel sosyal değerleri öğrenme hedefleriyle nasıl ilişkilendirdiğini ortaya koymak hedeflenmiştir. Araştırma, 2024 DKAB Öğretim Programı üzerine odaklanan nitel içerik analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. İncelenen metinde sosyal değerlere yönelik ifadeler, vurgular ve hedefler tespit edilmiştir. Sosyal değerlere yönelik ifadeler, vurgular ve hedefler tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, sosyal değerlerin DKAB programının amaç ve kazanımlarında merkezi ve baskın bir konumda tutulduğunu göstermektedir. Program, değerler eğitimini toplumsal bütünleşmenin ve bireyin sosyal sorumluluk bilincini geliştirmenin temel bir boyutu olarak kurgulamaktadır. Özellikle, öğrencilerin sosyal hayata bilinçli katılımını sağlama hedefinin pedagojik çıktılarla güçlü bir şekilde desteklendiği saptanmıştır. Bu çalışma, DKAB programlarının sosyal değerler perspektifinden analizi konusunda literatüre özgün ve kuramsal bir katkı sunmaktadır. Ayrıca, programın sahadaki uygulama etkinliğini ölçecek gelecekteki ampirik araştırmalar için de analitik bir zemin oluşturmaktadır.
Referanslar
Acar, F. (2002). Duygusal zekâ ve liderlik. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12, 53-68.
Alan, Y. (2014). Değerler eğitimi açısından Kur’an kıssalarının Türkçe ders kitaplarında kullanılması. Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8), 60-76.
Al-Issa, R. S., Krauss, S. E., Roslan, S., & Abdullah, H. (2021). The relationship between afterlife beliefs and mental wellbeing among jordanian muslim youth. Journal of Muslim Mental Health, 15(1), 1-18. https://doi.org/10.3998/jmmh.125
Aminu, M. Y. (2019). The role of congregational prayer in fostering unity among Muslims in Nigeria. EAS Journal of Humanities and Cultural Studies, 1(4), 270-275.
Bahar, H. İ. (2009). Sosyolojiye giriş. Usak Yayınları.
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice Hall.
Bandura, A. (2001). Social cognitive theory: An agentic perspective. Annual Review of Psychology, 52, 1-26.
Basyir, D. (2024). The practice of qurban: Integrating economic, social, and environmental dimensions. El-Sunan: Journal of Hadith and Religious Studies, 2(2), 156-165. https://doi.org/10.22373/el-sunan.v2i2.5950
Berkowitz, M. W. (2011). What works in values education. International Journal of Educational Research, 50, 153-158.
Bretter, C., & Schulz, F. (2025). Explaining environmental behavior with values, worldviews, and self-construal: Different sides of the same coin? Journal of Environmental Psychology, 106, 102750. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2025.102750
Coole, S. L., Meijer, M., & Rammers, C. (2017). Religious rituals as tools for adaptive self-regulation. Religion, Brain & Behavior, 7(3), 250-253.
Çelikel, G. (2023). Namaz i̇badetinin toplumsal bütünleştirme etkisi. Sultan İlahiyat Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-13. https://doi.org/10.5281/zenodo.10413220
Danner, S., & Akpinar, H. (2024). “I learnt much about…” the impact of cooperative interreligious education. Religions, 15(11), 1339. https://doi.org/10.3390/rel15111339
Demirkol, N. (2020). Sosyal hayata katkısı açısından din eğitimi [Yüksek Lisans Tezi]. Dicle Üniversitesi.
Eisenberg, N., Eggum, N. D., & Di Giunta, L. (2010). Empathy‐related responding: Associations with prosocial behavior, aggression, and intergroup relations. Social Issues and Policy Review, 4(1), 143-180. https://doi.org/10.1111/j.1751-2409.2010.01020.x
Emmons, R. A., & McCullough, M. E. (2003). Counting blessings versus burdens: An experimental investigation of gratitude and subjective well-being in daily life. Journal of Personality and Social Psychology, 84(2), 377-389.
Eroğlu, M. (2023). Çocukluk döneminde bilişsel gelişim: Piaget ve Vygotsky’nin bilişsel gelişim kuramlarının i̇ncelenmesi ve karşılaştırılması. Eğitim ve Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 6(1), 69-77. https://doi.org/DOI: 10.52974/jena.1258278
Halstead, M., & Taylor, M. J. (1996). Values in education and education in values. RoutledgeFalmer.
Iles-Caven, Y., Gregory, S., Ellis, G., Golding, J., & Nowicki, S. (2020). The relationship between locus of control and religious behavior and beliefs in a large population of parents: An observational study. Frontiers in Psychology, 11, 1462. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.01462
Jamil, A. I. B., Khambali@Hambali, K. M., & Badar, S. (2025). Beyond boundaries: Unravelling the journey of multi-religious education in Malaysia. Journal of Beliefs & Values, 1-24. https://doi.org/10.1080/13617672.2025.2555557
Kaymakcan, R., & Meydan, H. (2011). Din kültürü ve ahlak bilgisi programları ve öğretmenlerine göre değerler eğitimi. Değerler Eğitimi Dergisi, 9(21), 29-55.
Keddie, A. (2014). Students’ understandings of religious identities and relations: Issues of social cohesion and citizenship. Education, Citizenship and Social Justice, 9(1), 81-93. https://doi.org/10.1177/1746197914520652
Li, J. (2021). Christian values education and holistic child development in Santiago City, Philippines. Southeast Asia Early Childhood Journal, 10(1), 86-100. https://doi.org/10.37134/saecj.vol10.1.8.2021
Lickona, T. (1991). Educating for character: How our schools can teach respect and responsibility. Bantam Books.
Lim, C. (2016). Religion, time use, and affective well-being. Sociological Science, 3, 685-709. https://doi.org/10.15195/v3.a29
McCullough, M. E., & Willoughby, B. L. B. (2009). Religion, self-regulation, and self-control: Associations, explanations, and implications. Psychological Bulletin, 135(1), 69-93. https://doi.org/10.1037/a0014213
MEB. (2024a). 2024 Türkiye yüzyılı maarif modeli din kültürü ve ahlak bilgisi dersi öğretim programı. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
MEB. (2024b). Türkiye yüzyılı maarif modeli öğretim programları ortak metni. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. https://tymm.meb.gov.tr/ortak-metin
Meşeci, F. (2008). Öğretmenlerin sosyalleştirici rolü ve i̇stenmeyen davranışlarla başa çıkma. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 1, 115-125.
Nucci, L., Krettenauer, T., & Thompson, W. C. (2008). Handbook of moral and character education. Routledge.
Okumuşlar, M. (2013). Sosyalleşme sürecinde din eğitimi i̇lk dönem i̇slam toplumu örneği. Yediveren Yayınları.
Öz, N. (2021). İslâm dininde i̇badetlerin sosyal boyutu. Mütefekkir, 8(15), 217-241.
Panchenko, S., Bakhov, I., Nych, T., & Boretskaya, N. (2023). Pilgrimage and religious tourism as social communication. Southern Semiotic Review, 2023 ii(18), 149-169. https://doi.org/10.33234/SSR.18.9
Rezvani Nejad, S., Borjali, A., Khanjani, M., & Kruger, D. J. (2021). Belief in an afterlife influences altruistic helping intentions in alignment with adaptive tendencies. Evolutionary Psychology, 19(2), 1-8. https://doi.org/10.1177/14747049211011745
Roerig, S., van Wesel, F., Evers, S. J., van der Meulen, A., & Krabbendam, L. (2023). How, when and why abilities go social: researching children’s empathy and prosocial behaviors in context. Frontiers in psychology, 14, 952786. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.952786
Ryan, R. M., Rigby, S., & King, K. (1993). Two types of religious internalization and their relations to religious orientations and mental health. Journal of Personality and Social Psychology, 65(3), 586-596.
Suparjo, S., Muh. Hanif, Dimas, I. S., & Efendi, A. (2022). Inclusive religious education to develop religious tolerance among teenagers. Cypriot Journal of Educational Sciences, 17(8), 2861-2876. https://doi.org/10.18844/cjes.v17i8.7135
Tezcan, M. (1985). Eğitim sosyolojisi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları.
Uysal, V. (2007). Kentsel hayatta dindarlık ve oruç ibadetinin bireysel-toplumsal yansımalan. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 32(1), 19-44.
Wach, J. (1995). Din sosyolojisine giriş. MÜİF Yayınları.
White, M. D., & Marsh, E. E. (2006). Content analysis: A flexible methodology. Johns Hopkins University Press, 55(1), 22-45.
Yazıcı, M. (2014). Değerler ve toplumsal yapıda değerlerin yeri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 209-223.
Zafar, M. B., & Abu-Hussin, M. F. (2025). Faith, growth, and ethics: Cross-cultural analysis of religiosity and environment protection vis-a-vis economic priorities among Muslims. Journal of Environmental Psychology, 106, 102716. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2025.102716
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
