BRICS+ ÜLKELERİNDE DİJİTALLEŞME VE LOJİSTİK PERFORMANSININ ANALİZİ: CRITIC-VIKOR YAKLAŞIMI
ANALYSIS OF DIGITALIZATION AND LOGISTICS PERFORMANCE IN BRICS+ COUNTRIES: THE CRITIC-VIKOR APPROACH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19922000Anahtar Kelimeler:
Dijitalleşme, Lojistik Performans Endeksi, Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri, CRITIC, VIKORÖzet
Bu çalışmada BRICS+ ülkelerine ait 2023 yılı verileri kullanılarak dijitalleşme ve lojistik performanslarının karşılaştırmalı analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri (ÇKKV) arasında yer alan CRITIC ve VIKOR yaklaşımları benimsenmiştir. İlk olarak CRITIC yöntemi aracılığı ile kriter ağırlıkları nesnel olarak belirlenmiştir. Kriter ağırlıklarına bakıldığında, BRICS+ ülkelerinde dijitalleşme kriterleri arasında E-devlet Gelişmişlik Endeksinin ön plana çıktığı gözlemlenmiştir. Kriterler ağırlıklarının belirlenmesinin ardından VIKOR yöntemine geçilmiştir. VIKOR yöntemi bulguları incelendiğinde dijitalleşme performansı kapsamında tek bir ülkenin lider olmadığı gözlemlenmiştir. Bu kapsamda uzlaşık çözüm kümesi oluşturulmuş; BAE ve Çin’in bu kümede yer almıştır. Böylelikle BRICS+ ülkelerinde dijitalleşme performans liderliğini iki ülkenin paylaştığı tespit edilmiştir. Lider ülkeleri; Rusya, Brezilya, Güney Afrika ve Hindistan izlemiştir. İran ve Mısır ise listenin son sıralarında yer aldığı gözlemlenmiştir. Çalışmanın amacı doğrultusunda elde edilen dijitalleşme performans sıralaması ile Lojistik Performans Endeksi (LPI) sıralaması karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgularda BAE, Çin, Brezilya ve İran’ın dijitalleşme kapasitesi ile lojistik performans sıralamasının birebir eşleştiği yapılan karşılaştırmada gözlemlenmiştir. Bu kapsamda genel bir tablo ortaya koymak adına sıralama setleri arasında bulunan ilişkiyi belirlemek amacıyla Spearman korelasyon analizi gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak sıralama setleri arasında pozitif = 0.577) yönlü ve istatistiksel olarak orta – güçlü bir korelasyonun bulunduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, ülkelerin geleneksel lojistik yatırımlarını inovasyonlar ve dijitalleşme ile desteklemesinin gerektiğini vurgulamaktadır.
Referanslar
AbdelAziz, N. M. ve Soliman, H. (2025). A multi-criteria decision-making framework for evaluating emerging digital technologies in supply Chain Optimization. Neutrosophic Sets & Systems, 87, 379-433.
Alkan, N. ve Kahraman, C. (2023). Prioritization of supply chain digital transformation strategies using multi-expert fermatean fuzzy analytic hierarchy process. Informatica, 34(1), 1-33.
Ayçin, E. (2023). Çok kriterli karar verme: Bilgisayar uygulamalı çözümler. Nobel Akademik Yayıncılık.
Baimukhanbetova, E., Tazhiyev, R., Sandykbayeva, U. ve Jussibaliyeva, A. (2023). Digital technologies in the transport and logistics industry: Barriers and implementation problems. Eurasian journal of economic and business studies, 67(1), 82-96.
Barykin, S. E., Borisoglebskaya, L. N., Provotorov, V. V., Kapustina, I. V., Sergeev, S. M., De La Poza Plaza, E. ve Saychenko, L. (2021). Sustainability of management decisions in a digital logistics network. Sustainability, 13(16), 9289.
Burinskienė, A. ve Daškevič, D. (2024). Digitalization in logistics for competitive excellence: Case study of Estonia. Tehnički glasnik, 18(3), 486-496.
Chauhan, P., Bangwal, D. ve Kumar, R. (2023). Managing the logistics distribution performance using digitalization in the FMCG sector. Vision, 09722629221143261.
Cichosz, M., Wallenburg, C. M. ve Knemeyer, A. M. (2020). Digital transformation at logistics service providers: barriers, success factors and leading practices. The International Journal of Logistics Management, 31(2), 209-238.
Çelebi, B., Bülbül, B. Y., Aksoy, M. B. ve Sert, M. F. (2025). Logistics 4.0: Analysis of the ımpact of countries’ digitalization and ınnovation levels on logistics performance with machine learning. Trends in Business and Economics, 39(4), 571-583.
Çetiner, B. ve Bayat, T. (2023). Dijitalleşme ve inovasyonun lojistik performans üzerindeki etkisi Avrupa Birliği ülkelerinden ampirik kanıtlar. Lojistik Dergisi, 20(58), 78-99.
Diakoulaki, D., Mavrotas, G., & Papayannakis, L. (1995). Determining objective weights in multiple criteria problems: The critic method. Computers & operations research, 22(7), 763-770.
Ebinger, F., & Omondi, B. (2020). Leveraging digital approaches for transparency in sustainable supply chains: A conceptual paper. Sustainability, 12(15), 6129.
Efthymiou, O.K., & Ponis, S. T. (2021). Industry 4.0 technologies and their impact in contemporary logistics: A systematic literature review. Sustainability, 13(21), 11643.
Gürler, H. E., Özçalıcı, M., & Pamucar, D. (2024). Determining criteria weights with genetic algorithms for multi-criteria decision making methods: The case of logistics performance index rankings of European Union countries. Socio-Economic Planning Sciences, 91, 1-32.
Karia, N. (2018). Knowledge resources, technology resources and competitive advantage of logistics service providers. Knowledge Management Research & Practice, 16(4), 451-463.
Kumar, D., Singh, R. K., Mishra, R., & Wamba, S. F. (2022). Applications of the internet of things for optimizing warehousing and logistics operations: A systematic literature review and future research directions. Computers & Industrial Engineering, 171, 108455.
Kuvat, Ö. (2026). Dijitalleşme sürecinde OECD ülkelerinin lojistik performans endeksinin (LPI) çok boyutlu ölçekleme analizi ile değerlendirilmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, e-ticaret lojistiği, 17-34.
Manners-Bell, J. (2019). Future of Logistics. IDB.
Mateusz, P., Danuta, M., Małgorzata, Ł., Mariusz, B., & Kesra, N. (2018). TOPSIS and VIKOR methods in study of sustainable development in the EU countries. Procedia Computer Science, 126, 1683-1692.
Moldabekova, A., Philipp, R., Reimers, H. E., & Alikozhayev, B. (2021). Digital technologies for improving logistics performance of countries. Transport and Telecommunication Journal, 22(2), 207-216.
Opricovic, S., & Tzeng, G. H. (2004). Compromise solution by MCDM methods: A comparative analysis of VIKOR and TOPSIS. European journal of operational research, 156(2), 445-455.
Roshid, M. M., Waaje, A., Meem, T. N. & Sarkar, A. (2024). Logistics 4.0: A comprehensive literature review of technological integration, challenges, and future prospects of implementation of Industry 4.0 technologies. International Journal of Technology, Knowledge and Society, 20(1), 65.
Ross, A. G. (2023). The BRICS+: Who are they, why are they important, and what do they want?. Local Economy, 38(8), 727-734.
Turgut, M. ve Canıtez, M. (2024). Uluslararası ticarette dijital dönüşüm ve lojistik performans: Bir model önerisi. İktisadi ve İdari Yaklaşımlar Dergisi, 6(2), 58-78. https://doi.org/10.47138/jeaa.1543103
Verhoef, P. C., Broekhuizen, T., Bart, Y., Bhattacharya, A., Dong, J. Q., Fabian, N., & Haenlein, M. (2021). Digital transformation: A multidisciplinary reflection and research agenda. Journal of business research, 122, 889-901.
Winkelhaus, S., & Grosse, E. H. (2020). Logistics 4.0: a systematic review towards a new logistics system. International journal of production research, 58(1), 18-43.
Xu, A., Qian, F., Ding, H., & Zhang, X. (2023). Digitalization of logistics for transition to a resource-efficient and circular economy. Resources Policy, 83, 103616.
Yılmaz, B. (2025). Lojistik performans endeksinde önde gelen ülkelerin dijitalleşme düzeylerinin belirlenmesi: CRITIC-TOPSIS yaklaşımı ile bir uygulama. Verimlilik Dergisi, 59(2), 433-452.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
